Беларуская лiтаратура

І yсе рэальныя падзеi часу паyстаюць у iншым выглядзе, трансфармуюцца праз характары багоy, якiя паводзяць сябе, як людзi, а часам i горш за людзей. Праз малюнкi побыту антычных багоy пазнаецца матэрыяльна-побытавая культура i сiстэма маральных паводзiн, выяyляецца народны погляд на рэчы. Так iдзе адкрыццё народа, яго высокiх духоyных i маральных каштоyнасцей. Багi i людзi падобныя, значыць, i людзi могуць жыць на гэтай Богам дадзенай зямлi па-боску, займаючыся кожны сваёй справай, выяyляючы свае здольнасцi.

Так у лiтаратуры адбывалася “асваенне” сялянскага мацерыка. Бог мора Нептун “на лаyцы чынiць сецi”, бог кахання Амур iграе на жалейцы i спявае дзяyчатам песнi, у мужыцкi танец – “Мяцелiцу” – пускаецца Венера, скача, як скачуць вясковыя кабеты. Багi ядуць звычайныя сялянскiя стравы, трымаюць свiней, мыюць у начоyках кашулi i парткi, падплятаюць лапцi. Вялiкi i малы свет, жыццё высокае, боскае i жыццё нiзкае, сялянскае. Паэма “Тарас на Парнасе” паклала пачатак гiстарычнага летапiсу працоyнага сялянскага роду y беларускай лiтаратуры.

Паэма – скарбонка народнага гумару, фантазii, вясёлага гуллiвага смеху. Тарас з гонарам прадстаyляе свой народ у “завоблачных высях”. Ён i цярплiвы, i кемлiвы, i танцор спрытны:

Аж рот разiнулi багi:

То ён прысвiсне, то прытопне,

То шпарка пойдзе у кругi.

Тарас пры неабходнасцi праяyляе высакароднасць духу, ён можа быць далiкатным, пачцiвым, выхаваным у свецкiм духу чалавекам, якi прытрымлiваецца народнага этыкету.

Роyным сярод роyных адчувае сябе просты палясоyшчык Тарас сярод багоy. Характар галоyнага героя yвабраy у сябе лепшыя нацыянальныя рысы – мяккасць, дабрыню, лагоднасць, уменне сыходзiцца з iншымi асобамi, жыць у ладзе з самiм сабою i з цэлым светам, з людзьмi на зямлi i з багамi на Алiмпе.

Паэма нараджалася з жывой гутарковай мовы, яна рытмiчная, вясёлая, жартаyлiвая. Твор напоyнены мудрасцю, гумарам, народным светаразуменнем, светаyспрыманнем i светабачаннем.

Зразумелыя i лёгкiя для запамiнання, дасцiпныя вершаваныя радкi западалi y душу кожнага, хто знаёмiyся з паэмай, якая доyгi час бытавала на Беларусi як фальклорны твор.

Ідэйны змест народнай паэмы “Тарас на Парнасе” даволi глыбокi. Адзiн з галоyных матываy твора – услаyленне таленавiтасцi, жыццястойкасцi, кемлiвасцi i дасцiпнасцi, жыццёвай спрактыкаванасцi народа.