Беларуская лiтаратура

Пасля заканчэння Мiнскай гiмназii вучыyся y Санкт-Пецярбургу, спачатку на матэматычнам факультэце yнiверсiтэта (адзiн год), пазней закончыy тэхналагiчны iнстытут. Служыy начальнiкам чыгуначных майстэрняy у Тыфлiсе, там пазнаёмiyся з М. Горкiм, якi пры выпадковых сустрэчах з агульнымi знаёмымi часта распытваy пра лёс паэта, неаднойчы падкрэслiваючы, што “асабiста ведаy яго”.

У 1886 г. Я. Лучына, прыехаyшы y Мiнск наведаць радню, цяжка захварэy, быy паралiзаваны, але пераадолеy хваробу i “з двума кiйкамi мог хадзiць”.

Хвароба якраз i актывiзавала адчуваннi, думкi паэта, абудзiла яго yражаннi ад вялiкага свету.

Я. Лучына пачаy лiтаратурную творчасць, калi яму споyнiлася 35 гадоy, пiсаy, асаблiва не разлiчваючы на шырокую вядомасць сярод чытачоy цi на асобнае месца y лiтаратуры, але стаy адным з першых прафесiйных пiсьменнiкаy на Беларусi. Пачынаy пiсаць па-руску, надрукаваyшы y газеце “Минский листок” верш “Не ради славы иль расчета” (1886), пiсаy таксама на польскай i беларускай мовах.

Паэт жыy увесь час у горадзе, але y творах сваiх расказваy пра вёску.

Янка Лучына

Я. Лучына актыyна працаваy у лiтаратуры на працягу 1886–1890 гг., але yбачыць шматлiкiя свае творы надрукаванымi пры жыццi яму yдавалася не часта. Адразу пасля смерцi паэта выйшаy томiк яго вершаy на польскай мове y Варшаве (“Poezye”), аповесць “Верачка” была выдадзена на рускай мове y Маскве y 1900 г. Да нас дайшоy зборнiк вершаy на беларускай мове “Вязанка” пад псеyданiмам Янка Лучына.

Кнiга выйшла y 1903 г. у Пецярбургу. Я. Лучына вядомы i як публiцыст, перакладчык, грамадскi дзеяч.

Зборнiк вершаy Янкi Лучыны “Вязанка” адкрываецца перакладам твора У. Сыракомлi “Не я пяю – народ божы”. Па сутнасцi, гэта творчая пазiцыя самога мастака слова, якi хацеy падслухаць i перадаць сялянскiя “спевы душы”. У той час увесь парэформенны Мiнск нiбыта павярнуyся “тварам” да народа, як бы захацеy зразумець i адчуць сялянскiя боль, крыyду, горыч. Я. Лучына асабiста не быy знаёмы з Ф.

Багушэвiчам, “мужыцкiм адвакатам”, але творчасць iх блiзкая па духу. Я. Лучына як асоба культурная, высокаадукаваная, дбаy аб пашырэннi асветы сярод простых людзей. Рэалiстычныя сцэнкi з жыцця працоyных выяyлялi трагiчныя акцэнты y светаyспрыманнi жыцця беларускага люду самiм паэтам i яго героямi. Паэта хваляваy лёс народа i будучае роднага краю. Вершы з кнiгi “Вязанка” – гэта замалёyкi роднай прыроды, паказ гаротнай долi беднага мужыка.