Беларуская лiтаратура

Знешне гэты працэс насiy характар наблiжэння лiтаратуры да жыцця. У 30-я гады yлады патрабавалi ад лiтаратуры паyней раскрываць штурмавы пафас першых пяцiгодак. Для паэта таго часу мала быць уважлiвым сведкам, рэгiстратарам падзей, ён – актыyны i непасрэдны yдзельнiк сацыялiстычнага будаyнiцтва. У сувязi з гэтым можна прыгадаць першыя вершы П. Броyкi “Ой, не шапчы, мая бярозка” цi “Не буду я стаяць на раздарожжы”.

Найбольшыя здабыткi лiтаратуры 30-х гадоy – з’яyленне твораy “вялiкага пералому” – аб калектывiзацыi, сярод якiх аповесць П.

Галавача “Спалох на загонах”, раман М. Зарэцкага “Вязьмо”, аповесць Я. Коласа “Адшчапенец”, раман К. Крапiвы “Мядзведзiчы”, аповесцi С. Баранавых “Межы” i “Новая дарога”, раман Р. Мурашкi “Салаyi святога Палiкара”. У кожным з гэтых твораy малявалiся вострыя драматычныя сiтуацыi y вясковых сем’ях, ломка векавых традыцый, гвалт над псiхалогiяй селянiна, складаныя сацыяльныя працэсы, што адбывалiся y вёсцы y гады калектывiзацыi.

Такiмi былi асноyныя шляхi беларускага прыгожага пiсьменства y даваенны перыяд, у такiх умовах уваходзiла беларуская лiтаратура y суровы час Вялiкай Айчыннай вайны.

Пытаннi для кантролю

1. У якiх умовах нараджалася беларускае друкаванае слова?

2. Вызначце ролю газеты “Наша нiва” y працэсе станаyлення новай беларускай лiтаратуры.

3. Якiя новыя iмёны з’явiлiся y беларускай лiтаратуры y пачатку ХХ ст.?

4. Якiя лiтаратурныя рухi i групоyкi дзейнiчалi y 20-я гады ХХ ст.?

5. Дзейнасць “Маладняка”, “Полымя”, “Узвышша”, лiтаб’яднання “Звеннi”.

6. Пакажыце жанрава-стылёвую разнастайнасць лiтаратуры 20-х гадоy ХХ ст.: прозы, паэзii, драматургii.

7. Праблема асабiстага i грамадскага y беларускай прозе 20-х гадоy ХХ ст.

8. Лiтаратура 30-х гадоy ХХ ст. i яе характэрныя асаблiвасцi: аддаленне ад рэалiй жыцця, збядненне чалавеказнаyчага пласта.

9. Якiя творы 30-х гадоy ХХ ст. мелi найбольшае значэнне для развiцця лiтаратуры?

10. Якiя раманы-лёсы, раманы-бiяграфii вы ведаеце?

11.

 Сацыяльныя i псiхалагiчныя праблемы калектывiзацыi i iх адлюстраванне y мастацкай лiтаратуры.

Лiтаратура перыяду Вялiкай Айчыннай вайны

Характэрнай асаблiвасцю беларускай лiтаратуры перыяду Вялiкай Айчыннай вайны было тое, што yсе творы стваралiся y асноyным па-за межамi Беларусi. Янка Купала слаy свае лiсты-пасланнi “Беларускiм партызанам” з-пад Масквы, на франтавых дарогах пiсаy паэму “Беларусь” П. Броyка, яркая i праyдзiвая франтавая лiрыка П.