Паняцце гіпнозу: навуковы падыход

Гэтыя словы былi папулярызаваны y англiйскай мове шатландскiм хiрургам Джэймсам Брэйдам (якому iх часам памылкова прыпiсваюць) прыкладна y 1841 годзе. Брэйд засноyваy сваю практыку на метадзе, распрацаваным Францам Месмерам i яго паслядоyнiкамi (якi называyся "месмерызм" або "жывёльны магнетызм"), але адрознiваyся сваёй тэорыяй адносна таго, як працуе працэдура. На Русi y старажытнасцi гiпноз называyся» чары«, а загiпнатызаваныя людзi называлiся» зачараванымi «або»зачараванымi".

Абат Фарыя, каталiцкi манах, быy адным з пiянераy навуковага вывучэння гiпнозу, працягнуyшы працы Франца Месмера.

У адрозненне ад Месмера, якi сцвярджаy, што гiпноз апасродкаваны "жывёлам магнетызмам", Фарыя верыy, што ён працуе выключна дзякуючы сiле выклiкання. Неyзабаве гiпноз пачаy знаходзiць свой шлях у свет сучаснай медыцыны. Выкарыстанне гiпнозу y галiне медыцыны стала папулярным дзякуючы хiрургам i тэрапеyтам, такiм як Элiётсан i Джэймс Эсдейл, i даследчыкам, такiм як Джэймс Брэйд, якiя дапамаглi раскрыць бiялагiчныя i фiзiчныя перавагi гiпнозу. Паводле яго прац, Брэйд пачаy чуць паведамленнi аб розных усходнiх медытатыyных практыках неyзабаве пасля выхаду яго першай публiкацыi аб гiпнозе, Нейрипнологии (1843). Упершыню ён абмеркаваy некаторыя з гэтых усходнiх практык у серыi артыкулаy, азагалоyленых магiя, месмеризм, гiпнатызм i г.д., з гiстарычнай i фiзiялагiчнай пункту гледжання. Ён праводзiy аналогii памiж уласнай практыкай гiпнозу i рознымi формамi iндуiсцкай ёгiчнай медытацыi, i iншымi старажытнымi духоyнымi практыкамi, асаблiва тымi, якiя yключаюць добраахвотнае пахаванне i yяyную спячку чалавека. Цiкавасць Брэда да гэтых практык вынiкае з яго вывучэння Дабiстан-Мазахiб, "Школы рэлiгiй", старажытнаперсiдскага тэксту, якi апiсвае шырокi спектр усходнiх рэлiгiйных рытуалаy, вераванняy i практык. Хоць ён цалкам адхiлiy трансцэндэнтальную або метафiзiчную iнтэрпрэтацыю, дадзеную гэтым з'явам, Брэйд прызнаy, што гэтыя апiсаннi yсходнiх практык пацвярджаюць яго меркаванне аб тым, што эфекты гiпнозу могуць быць выраблены y адзiноце, без прысутнасцi каго-небудзь iншага (як ён ужо даказаy да yласнага задавальнення эксперыментамi, якiя ён правёy у лiстападзе 1841 года); i ён бачыy карэляцыi памiж многiмi" метафiзiчнымi "yсходнiмi практыкамi i яго yласным "рацыянальным" нейрогипнотизмом, i цалкам адхiлiy усе цякучыя тэорыi i магнетычныя практыкi месмеристов.

Авiцэна (980-1037), фарсi лекар, задакументаваy характарыстыкi стану "трансу" (гiпнатычны транс) у 1027 годзе.