Бабалардын жанырыгы

Хандын ачыгып калган жоокерлери туматтарды майкандап, кара с?рг?н, кызыл кыргынды баштап кирди. Бирок туматтын жоокерлери колунан келишинче каршылык кылып, ошенткен менен алдырып жибергени белгил?? болду. К?чт?? Жучунин колу бат эле туматтарды кызыл кыргын, кара с?рг?н кылып майкандап таштады. Туматтар такыр эле баш к?т?р? албай калып, алардын жерине каран т?н т?ш?п, ат ?л?г? тоо, эр ?л?г? боо болду. Курган туматтар мындай кырылган жок эле. Алардын ыйык желеги тепселип жерде калып, ошол эл жашаган аймакта карга, кузгун карк-курк этип учуп ж?рд?.

Жучу Баргулдун кунун кууп, эми калган урууларга кол сала баштады. Каардаган Жучу Тем?ч?нд?н буйругу боюнча кыргыздарга кол салып майкандап кирди. Алар токойлорго, ар кайсы жактарга качып жоголду. Жучу башка урууларга дагы кол салганы кетти. Ошондо Ырыскан аман калган кыргыз элин байыркы убакта жашаган «Те?ир Тоого качкыла» деген осуятын айтып жатты.

Каардуу жоодон жок болуудан коркуп, кыргыздар душманга к?р?нб?й кара жанын сактап калыш ?ч?н Те?ир-Тоого карай тербип ж?н?й башташты.

Алар т?н ж?р?п, к?н ж?р?п отуруп айрымдары ыйык тоого сапар тартып келишти. Бул кезде Чынгыз хандын жоокерлери бул жакка келе элек эле. Кыргыздар бул тарапты конуштап, ?зд?р?н?н тектеш урууларына жолугуп бир топ чы?алып алды. Бирок Чынгыз хандын баскынчы жоокерлери ушул аймакка да келеери шексиз эле. Алар жолдогу душмандарын талкалап отуруп, Те?ир Тоого келаткан болчу. Ошол кезде кыргыздардын э? коркунучтуу душмандары калмактар болгон. Алар монголдордон качып Те?ир Тоону ээлеп алууга аракет кылып жаткан.

Долон бий аскер ?н?р?н билген мыкты уюштургуч сапаты бар эле. Душмандарга каршы ар кандай даядыкты к?р?п жатты. Кыргыздар ошентип эки оттун ортосунда калды. Калмактардын жана келе жаткан монголдордун чабуулуна тушуга турган болду. Монголдор ?т? ырайымсыз кан ичеер болгон алар кыргыздарды кылыч, найза курал жарак жасаттырып алар менен душмандарына каршы согушуп турган. Ошондой эле кыргыздардан жоокер курап аларды э? алды?кы сапка тизип жоого каршы жиберген.

Катуу согушта байкуш кыргыздар к?п кырылып такыр бири калбай жок болгон учур да кездешкен. Ошол ?ч?н монголдордон такыр к?д?р ?з?п, аларга кыргыздардын дити агарбай калган.

ЧЫНГЫЗ ХАНДЫН Т?ПК? ТЕГИ КЫРГЫЗБЫ

Жапыз тоонун т?ш? калышынан бери шиберл?? аймак созулуп, ч?б? чыктуу келип малга тоюттуу ушул жерди Эрке Харанын боз ?й? андан башка тайшит урусунун адамдары жанаша конгон. Булардын ичинен байы эле ушул Эрке Хара.