Бабалардын жанырыгы

Беш бир тууган жумушту бат эле б?тк?р?п ошондой эле алар ?т? ынтымактуу бир-бирине боорукер тарткан. Кийинки ?ч баласынын к?зд?р? к?к, ???, чачы саргыч тартып турат. Акылдуу сулуу айым Алан-Коо бир нерсени ойлоп турду айыл-апада ооздору ачык жан жокпу булардын жаралган тегин айтып койсомбу деп ойлоду:

– Кимден т?р?лд???р эле ата-теги?ер ким болот,-деп бейжай суроо берип балдардын к???л?н кимдир бир?? иренжитип оорутпасын,-деп санаа чегип турду. Ошол ?ч?н алардын баарын боз ?йд?н ичине чакырып, топ чыбыкты ар бирине бирден берип чыкты:

– Кана сындыргылачы,-деди.

Балдар байланган топ чыбыкты бир?? дагы сындыра алган жок.

Анан акылдуу аял чыбыктарды тобунан жандырып ар бирине бирден карматып:

– Кана балдарым эми сындыргыла,-деди. Балдар чыбыктарды бат эле сындырып салышты. Анан Алан-Коо кебин айтып турду:

–Балдарым, улуу эки балам Добун мергендин уулу эле?ер, калган ?ч????р т?нд?кт?н т?шк?н улуу Те?ирим сары чачтуу, к?к к?зд?? адамды жиберген ата?ар ?л?п мен бойдок элем ошону менен байланышкам, анан ?ч????рд? т?р?п алгам, силер канчалык к?п болсо?ор, душманга алдырбайсы?ар жана чыбыктардай сынбас бекем болосу?ар,-деп акылдуу кебин айткан экен ошол мезгилде.

Балдар дагы энесинин оюуна кошулуптур. Бул окуя ушундай болгон. Аны бул китепти жазган автор оюунан чыгарган жок. Санжыра айткан абышкалар да тарыхты изилдеген окумуштуулар да ушундай уламаны билдиришет. Жана орустун улуу жазуучусу Исай Калашников жазган « Жестокий век» деген улуу чыгармада ушул баянды айта кеткен. Бул уламаны казактын чо? жазуучусу Ильяс Эсенберлин да бышыктап жазган. Ал эми уламанын чындыгын кудай билсе бир билет, аны к?р?п билген адамдардын баарысынын к?з? ?т?п тиги д?йн?г? узап кеткен.

Темучин же, Чынгыз хандын атасы Есугей же кыргызча айтканда Тогузбай баатыр экен.Чо? атасы Бортан баатыр ?ч?нч? атасы, дагы Хабул хан, андан ары Тумбинай сечен дагы Бай-Шинкар Дакшин андан ары Хайду дагы Бодончар, Бодончардан тарагандын баардыгы чачтары сары, к?к к?зд??л?р болушкан.

Чынгыз ханда ушул белгилер сакталып калган. Андан ары Маалик же, т?пк? энеси акылдуу, сулуу аял Алан-Коого барып такалат. Муну уламачылар ушундай деп айтышкан.

Чынгыз хан ошол т?пк? ата бабасы тартып же байыркы кыргыздар Мааликеге окшошуп ???, чачы,к?з? жездей сары,узун бойлуу адам экен деп санжыра-уламаларда айтылат.

Тем?ч?нд?н т?пк? теги кыргызбы, бул ж?н?нд? улама санжыраларда ар кандай ойлор атылат.