Бабалардын жанырыгы

Ал журт башкарууга жаралган эле. Ал эми Кубул ?т? ?к?м, кайраттуу ошонусуна карап кээ бир ишти ?з?н?н ы?гайына карап чечип, калыстыгы жок сыяктуу эле. Бийлик талашып эк?? эрегишип кетти. Эки туугандын эрегиш??с?н билип журттун улуу адамдары Эсенгул, Байм??к? жана башка касиетт?? адамдар баарын Баргы байбиченин ?й?н? чогултуп, ак сакал улуу карыя айтып турду:

– Кагылайын Баргы келиним мына журт к?р?п турат, булардын кимиси улуу, кимиси кич??,– деп балдарды тууган энесине кайрылды.

Ошондо Баргы айым карылардан ыйбаа кылып, башын жерге салып айтты:

– Агуул о? б?йр?г?мд? болчу ал биринчи т?р?лд?, Кубул сол б?йр?г?мд? болчу ал андан кийин т?р?лд?,-деген экен.

Ошондо сакалы белине жеткен ж?з жаштан небак ашкан карыя акылман с?з?н айтып турду:

– Кагылайын Агуул сен о? б?йр?кт? жатып биринчи т?р?л?пс??, Кубул сен сол б?йр?кт? жатып экинчи т?р?л?пс??. Кыргыз салты бюнча улуусу эл башкарат. Анткени жол улуулата келет да. Ал эми сен Кубул бул атадан калган д?н?г? ээ болгун бирок, байлыктын баарын ?з?? албай эл менен б?л?ш?п, эл менен туугандары? менен бирге болсо? кор болбойсу?.

Эл бактылуу болсо, силер да бактылуу болосу?ар. Ата-баба?ар эл башкарып, журтту тескеп ж?рг?н кишилер болчу, силер дагы чабышпай ошолордун жолуна т?ш?ш???р керек,-деп карыялар туугандарга акылдуу с?зд?р?н айтып, эненин сыйын к?р?п, бата берип, чыгып кетишти.Тарыхта Агуулдан т?р?лг?нд?р о?, ал эми Кубулдан т?р?лг?нд?р улама боюнча сол болуп айтылып калган экен.

ТАГАЙ БИЙ ЖЕ МУХАММАД КЫРГЫЗ

«Санжыра элди б?лб?йт бириктирип жети

атасынан кабар берет».

Кыргыз эл макалы.

***

Алтын жерден чыгат,

Азамат элден чыгат.

Байыркы кыргыз эл макалы.

***

Тагай бийдин атагы

Далай ирет айтылды.

Анын атын билбеген,

Ара?арда жан барбы?

Долон бийдин уулу Агуул башынан токтоо оор басырыктуу болуп, атасынын тарбиясында баатыр чалыш ?ст?. Антпегенде кантмек эле бир жагынан калмак, монгол татарлардын жортуулу башталып, кыргыздардын башына караан т?н т?ш?п турган.

Ал заманда балалуу болуп, аны чо?ойтуу азап болчу. Анткени эки к?нд?н биринде душмандын чапкыны чыгып, колго т?ш?р?п, кул же к?? кылып коёт. Жана тогуз ай к?т?р?п денесинен чыккан баласынан айрылуу эне ?ч?н кандай тозок жана кайгы. Ошондо мындай армандуу заманда кыргыздар ыр чыгарышкан.

Кырларда кайы?дардын бетинде,

Тамга жокпу кыргыз балта чаппаган.

?р??нд?рд?, жылгаларда, сайлар да,

Кыргыз жокпу кыргын болуп жатпаган.