Қор одам

Onasini esa boshqa ko�rmadik! Donishmand bilan sen karomat qilganingday, u kulfatdan xalos bo�lolmadi, shekilli. Har yili botqoq ustidan uzunasiga ham, eniga ham uchib o�tyapman, lekin u zarracha bo�lsin hayot nishonasini bildirgani yo�q! Ha, ishonaver, menga! Shu yillar mobaynida bu yoqlarga uyamizning u yoq-bu yog�ini tuzatish uchun sendan oldinroq uchib keldim, tunlarni kunga ulab, boyqush yoki ko�rshapalakdek kechalari ham botqoq ustida uchdim, hammasi behuda! Zo�r qiyinchiliklar bilan qo�lga kiritganimiz va uch marta uchishda bu yoqqa keltirganimiz oqqushlarning pat kiyimlari ish bermadi! Mana, bir necha yildirki, ular uyamizda bekor yotibdi.

Yong�in chiqib, manovi yog�och kuyib ketsa, undan nom-nishon ham qolmaydi!

– Uyamizning ham kuli ko�kka sovuriladi! – debdi xotini. – Lekin sen uyamiz xususida anavi pat kiyimlar hamda botqoqlik malikasiga qaraganda kam o�ylayapsan! O�zing ham o�shaning yoniga ketib qo�ya qol. Sen yaxshi ota bo�lmading! Bu haqda o�sha dastlab tuxum bosib o�tirgan vaqtlarimda aytganman! Hali qarab tur, bu shaddot qiz birontamizni otib qo�yishdan ham toymaydi! Axir u nima qilayotganini o�zi bilmaydi! Biz bo�lsak bu yerda unga qaraganda ko�proq yashaymiz, hech bo�lmasa shu tomonini o�ylagin! Zimmamizdagi majburiyatni ham halol o�tayapmiz: bir yilda tegishli pat, tuxum, bitta bolani beryapmiz.

Hali sen meni oldingi yillardagiday yoki Misrdagiday pastga – hovlimga uchib tushadi, hamma bilan do�st-inoq bo�ladi, hech narsani o�ylamay tumshug�ini ko�za hamda qozonlarga tiqadi deb o�ylarsan? Yo�q, bu yerda, uyamda o�tirib anavi qizga g�ashim kelyapti! Senga ham! Uni gulkosada qoldiravermaysanmi, o�lib ketmasmidi!

– Tilingga qaraganda diling saxiyroq! – debdi laylak.

– Seni o�zingdan ko�ra yaxshiroq bilaman!

Shunday debdi-yu, sakrab qanotlarini ikki marta og�ir qoqibdi, oyoqlarini orqaga uzatib, qanotlarini yelkanday ikki tomonga yozib yuksakka ko�tarilibdi.

Quyosh nuri uning oppoq patlarida jilolanibdi, bo�yin va boshi oldinga cho�zilibdi. Ajoyib uchish!

– Erim tushmagur hozir ham hammadan chiroyli! – debdi urg�ochi laylak. – Biroq, bu gapimni unga aytmayman!

* * *

Bu kuz viking uyiga ancha erta qaytibdi. U juda ko�p o�lja va asirlar olib kelibdi. Asirlar orasida qadimiy Shimol xudolarini rad etgan yoshgina xristian ruhoniy ham bor ekan.