Қор одам

Qizning gul yuzlaridan umrida ilk da’fa ko�zyoshlari oqa boshlabdi.

Qizga aylanish oldidan uning har ikkala fe’l-atvori omixtalanib ketganday bo�libdi. Dahshatli tushdan cho�chib uyg�onganday a’zoyi badani titrab, atrofga olazarak bo�lib boqarmish. Keyin tik o�sgan qora qayin daraxti shoxlariga tirmashib, mushukday epchil harakat qilib, daraxtning tepasiga chiqib ketibdi. U daraxtdagi shoxga mahkam yopishib, kimsasiz o�rmonda qo�rqoq olmaxonday o�tiraveribdi. Kimsasiz o�rmon! Ha, darhaqiqat, bu yer kimsasiz ekan, lekin havoda goh raqsga tushib, goh bir-birlari bilan olishib kapalaklar uchib yurganmish: chumolilar, mayda hasharotlar to�lib-toshib yotganmish; osmonda son-sanoqsiz chivinlar, g�ing�illab ashula aytadigan pashshalar, tugmacha qo�ng�izlar va boshqa qanotli mavjudotlar uchib yurishganmish; yomg�ir chuvalchangi nam tuproqdan yer betiga chiqibdi; ko�rsichqonlar tuproq irg�ita boshlashibdi – xullas, bu yerdagi kimsasizlikni tinch, osoyishtalik degan ma’noda fahmlash kerak.

O�rmonda yashovchilarning hech qaysisi Xelgaga e’tibor bermabdi, faqat u o�tirgan daraxt ustidan shovqin-suron bilan uchib o�tayotgan hakkalar unga qiziqib qolishibdi! Ular shoxdan shoxga sakrab, qizga ancha yaqinlashib kelishibdi – ular ana shunaqa jasur va juda qiziquvchan ekanda! Biroq qiz qarashi bilanoq hakkalar har yoqqa uchib ketishibdi; ular bu narsaning nimaligini bilishmabdi, umuman buni Xelganing o�zi ham durustroq tushunolmabdi!

Kun botish oldidan baqaga aylanib qolishi yaqinlashayotganini sezib, Xelga daraxtdan tushibdi; quyoshning so�nggi nuri ham so�nibdi, u yana qo�lining panja pardalari yirtilgan, qunishgan baqa qiyofasiga kiribdi.

Lekin badbashara maxluqning ko�zlari go�zal Xelganing ko�zlaridan ham jozibaliroq bo�lib qolganmish. Bu ma’sum ko�zlarda chuqur his etadigan ruh va insoniy qalb aksi namoyon bo�libdi; bu ko�zalardan tinmay yosh to�kib biroz yengil tortibdi.

Qabr oldida xristian yasagan but hali yotgan ekan. Xelga uni qo�liga olib, o�zicha qabrga qo�yilgan toshlar o�rtasiga qo�ymoqchi bo�libdi. Qabr tagida yotgan marhumni eslaganida Xelganing ko�zidan yana duv-duv yoshlar oqibdi. Qalbining eng tubidan chiqqan qandaydir da’vat kuchi bilan qabr atrofiga but belgilarini chizmoqchi bo�libdi – shunday qilsam ajoyib ihota hosil bo�lardi, deb o�ylabdi.