Қор одам

Bu sahifaga hamma narsa, hatto biz unutib yuborgan narsalar ham kirarmish, gunohdan iborat bo�lgan barcha so�z va o�ylarimiz, hatto xudo va odamlar hamda o�z vijdonimiz oldidagi gunohlarimiz o�z aksini topgan bo�lar ekan!

Anne Lisbet singari biz ham bular haqida o�ylamaymiz. U davlat qonunlariga zid jinoyat qilgani yo�q, muhtaram ayol sifatida nom chiqardi, hamma uni hurmat qilardi, yana nimani o�ylasin?

U sohil bo�ylab tinchgina keta turib birdan to�xtab qolibdi; yo�lda yotgan nima o�zi?! Sohilga chiqarib tashlangani-chi? Qarasa, erkak kishining bosh kiyimimish.

Bu yerda nima qilib yotibdi ekan? Kemadan tushib qolgani aniq. Anne Lisbet yaqinroq kelib qarabdi. Oh, bu nima o�zi? U qo�rquvdan titrab ketibdi, biroq qo�rqishga arzigulik hech narsa yo�q emish: qarshisida suv o�tlari bilan qoplangan uzunchoq tosh yotgan ekan, dastlabki qarashda u qumda cho�zilib yotgan odamga o�xsharmish. Endi bo�lsa u toshni ham, suv o�tini ham aniq ko�ribdi, biroq hamon qo�rqaveribdi. U yana yo�lida davom etibdi, bolaligida eshitib yurgan dafn qilinmaganlar arvohi haqidagi rivoyatni xotirlabdi. G�arq bo�lgan kishining o�zi hech qimga yomonlik qilmasa-da, uning arvohi yakka yo�lovchini ta’qib qilarkan, uning etagiga tarmashib, xristianchasiga dafn qilishini so�rarkan. «Tarmash! Tarmash!» – deb qichqirar ekan arvoh. Shunda u ko�rgan tushini eslabdi, etagidan mahkam ushlab olgan onalarning «Tarmashinglar! Tarmashinglar!» degan qichqirig�i aniq eshitilganday bo�libdi. U tushini: qiyomat kuni dunyoning ostin-ustun bo�lganini, yordamga kelgan o�g�lining qo�lidan yengi uzilib tushib ketganini xotirlabdi. Umrida xayoliga ham keltirmagan, hech qachon sevmagan o�z o�g�li hozir dengiz tubida yotibdi. U hozir g�arq bo�lganlar arvohi sifatida paydo bo�lishi, «Tarmashaver! Tarmashaver! Meni xristianchasiga dafn qil!» deb baqirishi mumkin. Bu fikrlardan yuragi «shuv» etib ketibdi, qadamini tezlatibdi. Birov uni sovuq ho�l qo�li bilan ezganday dahshat uning qalbini ezg�ilay boshlabdi. Esi og�ishiga sal qolibdi.

Shu orada dengiz ustidagi tuman quyuqlashib boribdi; sohildagi butun daraxt va butalar ham tuman bilan o�ralib g�alati, dahshatli tusga kiribdi. Anne Lisbet oyga qarabdi. Uning ko�rinishi naqadar sovuq va nursiz emish. Allaqanday dahshatli bir og�irlik bosib, u qo�zg�alolmay qolibdi. Xayoliga yana, «Tarmashaver! Tarmashaver!» – degan fikr kelibdi.