Дараванне

На гэтым месцы y час вайны былi расстраляны яyрэi, шмат яyрэяy, восем або дзесяць тысяч… i асяклася. Тут ён заплюшчыy вочы, паказваючы, што размова скончана, а праз хвiлiну зацягнуy хрыплым фальцэтам: «Im Namen des Vaters, des Sohnes und des heiligen Geistes… Amen… Auf Wiedersehen… Auf Wiedersehen… Morgen um 9 Uhr gehen wir nach Hause, nach Hause, zu meiner Mutter…»[1 - «Im Namen des Vaters, des Sohnes und des heiligen Geistes… Amen… Auf Wiedersehen… Auf Wiedersehen… Morgen um 9 Uhr gehen wir nach Hause, nach Hause, zu meiner Mutter…» (ням.

) – «У iмя Айца, Сына i Святога Духа… Амiнь… Бывайце… Бывайце… Заyтра y 9 гадзiн пойдзем мы дамоy, дамоy, да маёй мацi…»]Зразумеyшы сэнс, яна вырашыла, што ён спрабуе yзгадаць адну з песень, якiя спявалi нямецкiя салдаты на мiнулай вайне, але пацвердзiць дакладнасць яе здагадкi не мог цяпер нiхто.

Раптоyная думка аб тым, што Ганс, магчыма, насамрэч вярнуyся дадому i хаваецца цяпер у куце за дровамi, прымусiла яе хутка yзбегчы на ганак, зазiрнуць у рабочую каморку, дзе захоyваюцца дровы, знаходзяцца печ i газавы агрэгат… Неyзабаве пасля размовы пра беларускi горад у яго i ПАЧАЛОСЯ.

Стары прызвычаiyся yночы перацягваць дровы з каморкi y свой ложак. Але каб толькi дровы: не запальваючы святла, у поyнай цемры перасоyваy мэблю, вытрэсваy скрынi з тумбачак, выкiдваy адзенне з шафы, здзiраy бялiзну з ложкаy – свайго i нябожчыцы Эльзы, перакульваy крэслы, расчыняy насцеж вокны, так што yсе гаршкi Ральфа з геранямi аказвалiся на падлозе. Працаваy моyчкi, агрэсiyна адштурхоyваy яе заспакойваючыя рукi. Іншым разам, учынiyшы вэрхал, клаyся спаць, а ранiцай – ну проста нявiннiк! – абураyся, што Ральф i суседка нiбыта змовiлiся i yчынiлi y яго пакоi гэты «yнорднунг» (нойе орднунг, новы парадак – выбурбольвала неадкуль з патрывожанай памяцi, яна нават здзiyлялася сама сабе: трэба ж, для колькiх яшчэ пакаленняy нямецкая мова застанецца звязанай з тым акупацыйным neu Ordnung’ам?). Налiлi вады y яго ложак, працягваy свае бязглуздыя абвiнавачаннi Ганс, i было бессэнсоyна тлумачыць, што гэта ён пакутуе на нетрыманне; аднойчы, убачыyшы праз акно суседку, паведамiy той, што «y наступны раз» заявiць на яе y палiцыю. Давялося прыбраць з яго пакоя yсё лiшняе, ператварыyшы той у нешта накшталт карцара або палаты для звар’яцелых, разабраць i вынесцi ложак Эльзы, схаваць абрусы, пакрывалы, адмовiцца нават ад настольнай лямпы y металiчным корпусе, якую хворы з невытлумачальным раздражненнем рэгулярна кiдаy на падлогу.