Дараванне

А надрукавана, будзем спадзявацца, найлепшае…

Зразумела, немагчыма yсур’ёз разважаць пра жанравыя зацiкаyленнi сучасных беларускiх празаiкаy, разглядаючы выключна «Полымя» за 2022 год. Навошта тады згадка пра тое, што аповесцей мала, што аповесць як жанр, пэyна, пераходзiць у iншы фармат? Існуе меркаванне, што творцаy сiлкуе мастацкая i грамадзянская свабода, адсутнасць цэнзуры, аднак, не аспрэчваючы гэтага, скажу, што лiтаратура развiваецца y любых умовах. А найперш развiццю лiтаратуры спрыяе нараджэнне талентаy, якiя прыходзяць са сваiм натхненнем, сваёй генiяльнай празорлiвасцю y асэнсаваннi жыцця i прадбачаннi будучынi.

І яшчэ – справа y атмасферы вакол творцаy… Пiсьменнiк усё ж павiнен адчуваць, што яго твор стане прадметам чытацкай увагi, што пра яго працу будуць гаварыць крытыкi, што яго адзначаць, заyважаць…

Гавару з некаторай верай, што аповесць павiнна адрадзiцца. Сёння вельмi патрэбны такiя выданнi: каб сабраць творы yжо вядомыя, падкрэслiць, што яны не забыты, не засталiся толькi y недаyгавечнай перыёдыцы або аyтарскiх кнiгах, выдадзеных, звычайна, невялiкiмi накладамi.

Сучасная проза павiнна быць вядомай не толькi крытыкам i лiтаратуразнаyцам, якiя робяць агляд лiтаратурна-мастацкага працэсу на старонках манаграфiчных даследаванняy, – неабходна, каб яна дайшла да масавага чытача.

Прапанаваныя y зборнiку аповесцi, за выключэннем твора Анатоля Бензярука, выйшлi y свет на працягу апошнiх 10–15 гадоy. Не буду выказваць уласныя сiмпатыi да гэтых твораy.

Але мой выбар як укладальнiка, зразумела, грунтаваyся на асабiстых уражаннях ад прачытанага, якiя прайшлi yжо выпрабаванне часам.

Шаноyны чытач, я yпэyнены, сам разбярэцца y вартасцях гэтых твораy. А выдаyцам – паклон за iх жаданне весцi дыялог з чытачом на сучаснай мове, у сiстэме сучасных мастацкiх каардынат, не хапаючыся за «вечна жывую» класiку. Магчыма, такi падыход якраз i паспрыяе вяртанню жанру аповесцi y шырокi кантэкст сучаснага культурнага жыцця…

    Алесь Карлюкевiч,

    старшыня Саюза пiсьменнiкаy Беларусi

Алена Брава

НЕМАГЧЫМА КАРЫСТАЦЦА ЧУЖОЙ ПАМЯЦЦЮ!

У беларусаy была i застаецца выдатная лiтаратура пра Вялiкую Айчынную вайну.

Але гэта y большай ступенi лiтаратура франтавiкоy, партызан (Васiль Быкаy, Іван Шамякiн, Іван Навуменка, Тарас Хадкевiч, Алесь Савiцкi, Алесь Адамовiч, Янка Брыль), а яшчэ – дзяцей вайны (Іван Чыгрынаy, Барыс Сачанка, Мiкалай Чаргiнец).