Капитан Грант болалари

– Patagoniya tili buncha ham ajoyib til-a! Tushunyapsizmi, do�stlarim? U «dovyurak odam edi» demoqchi!

‒ Otam! Mening otam! – deb qichqirib yubordi Robert Grant. Keyin Paganelga o�girilib: – Ispanchada: «Mening otam» degan gapni nima deyiladi? – deb so�radi.

‒ Es mio padre, – deb javob berdi geografiya olimi.

Shunda Robert Talkavning qo�lidan ushlab, mehribonlik bilan:

‒ Es mio padre! – dedi.

‒ Suvo padre!?[73 - Uning otasimi!?] – dedi patagoniyalik va uning chehrasi yorishib ketdi.

U bolani quchoqlab, egardan ko�tarib oldi-da, unga ham ajablanib, ham mehribonlik bilan qaray boshladi. Hinduning xotirjam, aqlli chehrasida achinish alomatlari ko�rindi.

Lekin Paganelning savollari hali tugamagan edi. Asir qayerda edi? U nima bilan band edi? Talkav bu to�g�ridagi gapni qachon eshitgan? Bu savollar Paganelga tinchlik bermasdi. Javobini ham darhol eshitdi. Paganel yevropalik kishining Kolorado va Rio-Negro daryolari o�rtasida ko�chib yuradigan ko�chmanchi qabilalardan birida asir ekanini bilib oldi.

‒ Keyingi vaqtlarda qayerda edi u? – deb so�radi Paganel.

‒ Kalfukur qabilasining katsigi qo�lida edi, – dedi Talkav.

‒ Biz yo�l bosib kelayotgan chiziqqa yaqin joydami?

‒ Ha.

‒ O�sha katsik kim o�zi?

‒ Poyux hindularining boshlig�i, ikki tilli, ikki yurakli odam.

‒ Ya’ni u qabila boshlig�i ikkiyuzlama, labzi yo�q odam demoqchi, – deb tushuntirdi Paganel, bu chiroyli, obrazli gapni tarjima qilib.

Keyin u yo�l boshlovchiga o�girilib: – Biz do�stimizni ozod qila olamizmi? – deb so�radi.

‒ Hali ham hindular qo�lida bo�lsa, ehtimol, ozod qila olarmiz.

‒ Siz buni qachon eshitgan edingiz?

‒ Ancha bo�ldi. O�sha vaqtdan beri quyosh pampaslarga ikki marta yoz yubordi.

Glenarvanning quvonchini so�z bilan bayon qilib bo�lmasdi. Patagoniyalikning aytgan vaqti hujjatda ko�rsatilgan vaqtga to�g�ri kelardi.

Talkavdan so�raydigan yana bitta savol qolgan edi. Paganel uni ham darhol so�radi.

‒ Siz bitta asir to�g�risida gapiryapsiz, – dedi u, – ular uch kishi emasmidi?

‒ Bilmadim.

‒ Asirning holi hozir nima kechayotganini ham bilmaysizmi?

‒ Bilmayman.

Shu bilan gap tugadi. Uchala asirning bir-biridan ajratib yuborilgan bo�lishi ham ajablanarlik hol emas edi.