Капитан Грант болалари

Biz yuz bergan katta halokat iziga tushib qoldik, endi bir necha kishining hayoti bizning fahm-farosatimizga bog�liq bo�lib qoldi. Bu muammoni hal qilish uchun butun idrokimizni ishga solaylik.

‒ Biz tayyormiz, azizim Eduard, – dedi Elen.

‒ Dastavval, – deb davom etdi Glenarvan, – biz bu hujjatlardagi uch xil narsani: birinchidan, bizga hozir ma’lum bo�lgan narsalarni, ikkinchidan, taxmin qilish mumkin bo�lgan narsalarni va nihoyat, uchinchidan, bizga ma’lum bo�lmagan narsalarni muhokama qilishimiz kerak.

Xo�sh, bizga nima ma’lum? 1862-yil 7-iyunda Glazgo portidan chiqqan uch machtali «Britaniya» kemasining halokatga uchragani, so�ngra, ikki matros bilan kapitan 37°11’ kenglikda mana shu hujjatni dengizga tashlashgani va yordam so�rashayotgani bizga ma’lum.

‒ Juda to�g�ri, – deb qo�shilishdi unga mayor.

‒ Endi biz nimalarni taxmin qilishimiz mumkin? – deb davom qildi so�zida Glenarvan. – Dastlab biz falokat janubiy yarim sharda yuz bergan deb taxmin qilishimiz mumkin.

Men sizlarning diqqatingizni allaqanday bir so�zning gonie degan bo�lagiga jalb qilaman. Bu biror mamlakatning oti emasmikin?

‒ Patagoniya bo�lmasin yana? – deb so�radi Elen.

‒ Shubhasiz.

‒ O�ttiz yettinchi kenglik Patagoniyadan o�tadimi? – deb so�radi mayor.

‒ Buni tekshirib ko�rish oson, – dedi Jon Mangls Janubiy Amerikaning xaritasini ocha turib. – Xuddi shunday: o�ttiz yettinchi parallel Araukaniyani kesib o�tadi, Patagoniyaning shimolidagi qirlar orqali Atlantik okeaniga chiqib ketadi.

‒ Juda soz! Endi taxminlarimizni davom ettiramiz, ikki matros bilan kapitan abor… yetib oldilar… qayerga? Contin… qit’aga. Diqqatingizni shunga jalb qilaman. Ular orolga emas, qit’aga yetib olganlar. Xo�sh, ularning taqdiri nima bo�ldi? Baxtimizga ikki harf, ya’ni pr harflari bor, bu harflar ularning qayerdaligini ko�rsatib turibdi. Bechoralar! Ular prisonniers, ya’ni asirlikdadirlar.

Kimning qo�lida? Gruels indiyens – shafqatsiz hindlar qo�lida. Ishonarlimi? Uzuq-yuluq so�zlarning ma’nosi o�z-o�zidan oydinlashmayaptimi? Hujjatning ma’nosi ko�z oldimizda tobora ochilmayaptimi?

Glenarvan shunday ishonch bilan so�zlar, ko�zlarida shunday ishonch porlar ediki, uning bu ishonchi o�z-o�zidan boshqalarga ham o�tdi, shuning uchun ular baravariga:

‒ Albatta! Albatta shunday! – deb uning so�zini tasdiqladilar.