Капитан Грант болалари

U uzuq-yuluq so�zlarning ma’nosi ochila borgan sari tobora ko�proq ehtiros bilan hujjatlarga yopishar edi: – Indi… Bu nima bo�ldiykin? Ularni dengiz Hindiston qirg�oqlariga chiqarib tashladimikin? Unda ongit degani nima bo�ldi? Haa! Longitude[13 - Longitude – uzunlik.]. Mana kenglik haqidagi ma’lumotga ham yetib keldik: 37°11´ Nihoyat aniq ko�rsatkichga ega bo�ldik.

‒ Ha, – dedi Mak-Nabbs, – lekin qo�limizda uzunlik to�g�risida ma’lumot yo�q-ku!

‒ Hamma ma’lumotlar ham bo�lavermaydi-da, aziz mayor, – deb javob berdi Glenarvan.

– Kenglikni aniq bilishimizning o�zi ham katta gap. Hujjatlar ichida eng to�lig�i shu fransuz tilidagisi ekan. Bu hujjatlar bir-birining aniq tarjimasi ekanligi shubhasiz, chunki har uchala hujjatdagi satrlar miqdori bir xil. Shuning uchun bu uchala hujjatni bir-biriga qo�shib, bitta tilga tarjima qilish, so�ngra esa uning ishonarli, to�la va mantiqiy ma’nosini topishga harakat qilish kerak.

‒ Bu uchala tilning qaysinisiga tarjima qilmoqchisiz? – deb so�radi mayor.

‒ Fransuzchaga, – deb javob berdi Glenarvan, – chunki hujjatlar ichida shu tildagisi to�laroq saqlanib qolgan.

‒ Siz tamomila haqlisiz, – deb uning fikriga qo�shilishdi Jon Mangls. – Buning ustiga, fransuz tilini hammamiz ham yaxshi bilamiz.

‒ Demak, bu masala hal bo�ldi! Men bu hujjatni mana bunday usulda to�lataman: ifodalar va so�zlarni birlashtiraman, ularni bir-biridan ajratib turgan oraliq esa ochiq qolaveradi: ma’nosi shubhasiz aniq bo�lgan so�zlarni to�latib yozaveraman.

Keyin esa biz ularni solishtirib, muhokama qilamiz.

Glenarvan qo�liga qalam olib, darhol ishga tushdi. Bir necha minutdan so�ng quyidagi so�zlar yozilgan qog�ozni do�stlariga uzatdi:

Shu payt kayutaga bir matros kirib, kapitanga «Dunkan» Klayd qo�ltig�iga kirayotganini xabar qildi va biror buyruq bo�lish-bo�lmasligini so�radi.

‒ Sizning maqsadingiz qanday, ser? – deb so�radi Jon Mangls Glenarvandan.

‒ Mumkin qadar tezroq Dumbartonga yetib olish. U yerdan missis Elen uyga, Malkolm-Kestlga ketadi, men esa mana bu hujjatlarni ko�rsatish uchun Londonga jo�nayman.

Jon Mangls lozim bo�lgan buyruqlarni berdi. Matros ularni kapitan yordamchisiga yetkazish uchun chiqib ketdi.

‒ Endi esa, do�stlarim, – dedi Glenarvan, – o�z tekshirishlarimizni davom ettiramiz.