Капитан Грант болалари

Yotib uxlashdan oldin Paganel Koloradoning qayerdan oqib o�tayotganini aniq belgilamoqchi bo�ldi. Bu vazifani bajargach, u juda hafsala bilan daryoni kartaga tushirdi – nima ham qilsin, Tibet tog�lari orasidan oqib o�tadigan Yaru-Dzangbo-Chu daryosi juda uzoqda edi-da.

Keyingi ikki kunda – 27 va 28-oktabrda – sayohatchilarning yo�lida hech qanday voqea yuz bermadi. Yo�l hali ham bo�m-bo�sh, qoq dashtdan o�tib borardi. Bundan ham bir xil, bundan ham zerikarli manzara bo�lmasa kerak.

Lekin yer tobora zaxlasha bordi. Kanadas deb ataladigan suv bosib yotgan pastliklardan va suv o�tlari bosib ketgan, hech qachon suvi arimaydigan mayda qumloq ko�l – esteroslardan o�tib bordilar. Kechqurun otlar Lankvem degan katta ko�l oldiga kelib to�xtadilar, bu ko�lning suvida mineral moddalar juda ko�p bo�lganidan hindular uni Achchiq ko�l deb atardilar. Bu ko�l 1826-yilda Argentina qo�shinlari hindular ustidan qilgan qirg�inning guvohi bo�lgan edi.

Sayohatchilarimiz shu yerda kundagidek tunash uchun to�xtadilar, agar ko�l atrofida maymunlar bilan yovvoyi it galalari bo�lmaganda tun tinch o�tgan bo�lardi. Bu sershovqin jonivorlar, sayohatchilar sharafiga bo�lsa kerak, ularning qulog�ini batangga keltirib, kechasi bilan shunday bir yovvoyi simfoniya ijro etib chiqdilarki, kelajakda biror kompozitor buni ma’qul ko�rsa ham ehtimol.

O�n yettinchi bob

PAMPASLAR

Argentina pampaslari o�ttiz to�rtinchi va qirqinchi janubiy kengliklar orasida cho�zilib yotadi.

«Pampa» araukancha so�z bo�lib, «o�t bosgan tekislik» degan ma’noni bildiradi, bu nom esa bu yerlardagi qirlarga juda mos tushgan. Pampaslarning g�arbiy qismida o�sadigan daraxtsimon mimozalar va sharqiy qismdagi barra o�tlar unga o�ziga xos husn bag�ishlaydi. Bu o�simliklarning hammasi yerning ustki qatlamiga ildiz otadi, uning tagida qizil yoki sariq qum aralash tuproq qatlami bor.

Amerika pampaslari ham xuddi Ulug� Ko�llar mamlakatidagi savannalar yoki Sibiriya cho�llari singari o�ziga xos geografik hodisadir. Pampaslarning iqlimi kontinental bo�lganidan qishining sovuqroq va yozing issiqroq bo�lishi bilan Buenos-Ayres viloyati iqlimidan farq qiladi. Pagenalning so�ziga qaraganda, okean yozda emib olgan issiqni qishda sekin-asta yerga berar ekan.