Капитан Грант болалари

Endi, kapitan Grantni axtarish taklifini Elenning o�zi o�rtaga tashlagandan keyin hech qanday ikkilanishga o�rin qolmadi. Malkolm-Kestldagi xizmatkorlar bu taklifni shodlik bilan tabriklashdi, – axir gap xuddi ular kabi shotlandiyaliklarni qutqarish to�g�risida borayotgan edi-da. Shuning uchun Glenarvan ularning Elen sharafiga aytayotgan «ura» xitoblariga butun yurakdan qo�shildi.

Yo�lga chiqish masalasi hal bo�lgandan keyin bir soatni ham bekor o�tkazmaslik kerak edi. O�sha kuniyoq Glenarvan Jon Manglsga «Dunkan»ni Glazgoga keltirish va unda janubiy dengizlarda suzish uchun barcha tayyorgarliklarni ko�rish to�g�risida buyruq berdi; bu ekspeditsiya butun dunyo sayohatiga ham aylanib ketishi mumkin edi.

Shuni ham aytish kerakki, В«DunkanВ»da sayohatga chiqishni taklif qilar ekan, Elen kemaning layoqatiga baho berishda yanglishmagan edi. Bu juda pishiq va tezyurar kema uzoq dengiz sayohatlariga bemalol chidash bera olardi.

«Dunkan» ikki yuz o�n tonna hajmdagi, bug� kuchi bilan yuradigan ajoyib kema edi, vaholanki, Amerika qirg�oqlariga yetib borgan dastlabki kemalar – Kolumb, Vespuchchi va Magellanning kemalari bunga nisbatan ancha kichik hajmda edi[20 - Xristofor Kolumb Amerikaga to�rtinchi marta sayohat qilganda to�rt kemada borgan edi.

Bu kemalardan eng kattasi – Kolumbning o�zi tushgan karavella yetmish tonna hajmli, eng kichigi esa ellik tonna hajmdagi kema edi. Ular faqat qirg�oq bo�ylab suzishga yaraydigan kemalar edi, xolos (Muallif izohi). ].

«Dunkan»ning ikkita machtasi: marsel[21 - Marsel – machtadagi pastdan ikkinchi yelkan.] va bram-stengali fok-machta[22 - Bram-stenga – stenga (machtaning yuqori qismi; u machtaning pastki asosiga ulangan bo�ladi)ning davomi. Fok-machta – kemaning oldingi machtasi.], kontr-bizan va flagshtokli grotmachtasi bor edi; bulardan tashqari kemada uchburchakli yelkan – fok-staksel, katta va kichik kliverlar, shuningdek shtangaga[23 - Shtanga – uzun metall sterjen.

] o�rnashtirilgan yelkanlar ham bor edi. Xullas, «Dunkan» oddiy kliperdan[24 - Kliper – uch machtali, tez yurar yelkanli kema.] sira qolishmasdan suza olish darajadagi yelkanga ega edi.

Lekin, albatta, kemaning mexanik kuchi – par mashinalariga hammasidan ko�proq tayanish mumkin edi. Eng yangi sistema asosida ishlanib, peregrevatellar bilan jihozlangan, bir yuz oltmish ot quvvatiga ega bo�lgan bu mashinalar ikki qavat vintni harakatga keltirar edi.