Капитан Грант болалари

‒ Haqiqatan ham tabiat kuchlari sizga qarshi bosh ko�tarishdi, – dedi Glenarvan.

‒ Baribir men ular ustidan g�alaba qilaman.

‒ Shunday havoda kemadan qanday qilib tushasiz, axir? – deb so�radi Elen.

‒ O�zim-ku, xonim, sohilga bemalol yetib olaman-a, lekin yukim bilan asboblarimdan xavotirdaman: hammasi rasvo bo�lib ketadi-da.

‒ Qiyini faqat sohilga yetib olish, – dedi Glenarvan, – Villa-Prayyaga yetib olganingizdan so�ng boplab joylashib olasiz; to�g�ri, tozalik masalasi juda ham yaxshi emas bu yerda: maymunlar va cho�chqalar bilan yonma-yon yashashga to�g�ri keladi, ular bilan qo�shnichilik qilish esa hamma vaqt ham ko�ngilli bo�lavermaydi.

Lekin sayyoh bunday arzimagan narsalarga e’tibor qilmasligi kerak. Siz bu yerda uzoq qolib ketarmidingiz, yetti-sakkiz oydan keyin Yevropaga ketayotgan biror kemaga chiqib olasiz.

‒ Yetti-sakkiz oydan keyin dedingizmi?! – deb so�radi Paganel.

‒ Ha, kam deganda yetti-sakkiz oydan keyin: yog�ingarchilik davrida Yashil Burun orollariga kemalar kamdan-kam kiradilar-da! Lekin siz bu vaqtdan yaxshi foydalanishingiz mumkin.

Bu arxipelag hali yaxshi o�rganilgan emas. Bu yerda topografiya sohasida ham, klimatologiya sohasida ham, etnografiya va gipsometriya[40 - Topografiya – geodeziyaning yer sathini o�lchash hamda uni plan va kartalarda ifodalash ishlari bilan shug�ullanuvchi bo�limi. Klimatologiya – iqlim turlarini, ularning yuzaga kelishi va ta’sirini o�rganuvchi fan. Etnografiya – xalqlarning kelib chiqishini, turmushini, moddiy va ma’naviy madaniyatini o�rganadigan fan. Gipsometriya – biror joyning balandligini o�lchash (Muharrir).] sohasida ham qilinadigan ishlar ko�p.

‒ Siz daryolarni tekshirish ishi bilan shug�ullanishingiz mumkin, – dedi Elen.

‒ Bu yerlarda daryo yo�q, xonim, – deb javob berdi Paganel.

‒ Unda kichikroq oqar suvlarni tekshirasiz.

‒ Bunday oqar suv ham yo�q.

‒ Unday bo�lsa o�rmonlarni o�rganishga to�g�ri kelar ekanda, – deb gapga aralashdi mayor.

‒ O�rmon bo�lish uchun daraxt bo�lishi kerak, bu yerda esa daraxt degan narsaning o�zi yo�q.

‒ Zap go�zal o�lka ekanmi! – deb qo�ydi mayor.

‒ Xafa bo�lmang, aziz Paganel, – deb unga tasalli berdi Glenarvan, – har holda tog�lar bor-ku.

‒ Be, ser! Bu yerdagi tog�lar baland ham emas, qiziq ham. Buning ustiga ular allaqachon o�rganib bo�lingan.