Капитан Грант болалари

Hujjatni o�qishda biz biror xato qilmadikmikan? Biz qo�shgan so�zlarda mantiq bormi?

Paganel hech narsa deb javob bermadi – u fikr yuritmoqda edi.

‒ Ehtimol, biz kema halokatga uchragan joyni noto�g�ri belgilagandirmiz? – deb so�radi yana Glenarvan. – Har qanday esi past odam ham buning «Patagoniya» ekanini darhol fahmlab olmaydimi?

Paganel yana indamadi.

‒ Nihoyat, «hindu» so�zi bizning to�g�ri xulosa chiqarganimizni ko�rsatmaydimi? – deb qo�shib qo�ydi yana Glenarvan.

‒ Shubhasiz, – dedi Mak-Nabbs.

‒ Shunday ekan, halokatga uchraganlar bu xatni yozayotganda hindlar qo�liga asir tushish xavfi ostida bo�lgani o�zo�zidan ravshan emasmi?

‒ Mana shu yerda so�zingizni bo�laman, azizim Glenarvan, – dedi nihoyat Paganel. – Dastlabki chiqargan xulosalaringiz to�g�ri bo�lsa ham, mana shu keyingisi, menimcha, to�g�ri emasdek ko�rinadi.

‒ Bu bilan nima demoqchisiz? – so�radi Elen.

Hamma geografga tikilib qoldi.

‒ Men kapitan Grant hozir hindular qo�lida asirlikda demoqchiman, – javob berdi Paganel har bir so�zini alohida ta’kidlab, – yana shuni ham qo�shib qo�ymoqchimanki, hujjat bu jihatdan sira shubha qoldirmaydi.

‒ Ochiqroq tushuntirib bering, janob Paganel, – deb iltimos qildi miss Grant.

‒ Bundan ham oson ish bormi, azizim Meri: «asir tushadilar» degan ifodani «asir tushdilar» deb o�qilsa, gap ravshan bo�ladi-qo�yadi.

‒ Bu mumkin emas! – dedi Glenarvan.

‒ Mumkin emas deysizmi? Nima uchun mumkin bo�lmasin, aziz do�stim? – deb so�radi jilmayib Paganel.

‒ Chunki shisha kema qoyaga kelib urilgan paytdagina dengizga tashlangan bo�lishi kerak. Bundan esa hujjatda ko�rsatilgan kenglik va uzunliklar halokat yuz bergan joyni ko�rsatadi, degan xulosa kelib chiqadi.

‒ Bunga hech qanday dalil yo�q, – darhol e’tiroz bildirdi Paganel. – Hindlar halokatga uchraganlarni qit’aning ichkarisiga olib ketgan, deb faraz qilaylik.

‒ Bunday qilolmasliklarining sababi juda oddiy, aziz Paganel: shishani dengizga tashlash uchun juda bo�lmaganda dengizga yaqin yerda bo�lish kerak.

‒ To�g�ri, lekin dengizdan uzoqda bo�lsangiz, dengizga kelib quyiladigan daryo sohilida bo�lishingiz ham kifoya.