Капитан Грант болалари

– Bu yo�lni juda ko�p odamlar bosib o�tganlar, tag�in ularda bizdagiday, imkoniyatlar ham, bizning oldimizda turgan olijanob maqsadlar ham bo�lmagan! Bazilio Vilarmo degan bir kimsa 1782-yilda Karmendan to Kordilergacha bo�lgan joylarni bosib o�tmaganmidi? Konsepsion viloyatida yashovchi chililik sudya don Luiz de-la Kruts 1806-yilda Antukodan yo�lga chiqib va Kordiler tog�idan oshib o�tib, o�ttiz yettinchi paralleldan og�ishmay, qirq kun deganda Buenos-Ayresga yetib olmagan edimi? Nihoyat, polkovnik Garsia Alesid d�Orbini va mening muhtaram kasbdoshim doktor Martin de-Mussi – ular, ham hozir biz insonparvarlik burchimiz deb otlanganday, fanni boyitish niyatida otlanib, bu o�lkani boshdan-oyoq kezib chiqmaganlarmi!

‒ Janob Paganel! Janob Paganel! – dedi hayajondan titragan tovush bilan Meri Grant.

– Bizni deb bunday xavf-xatarlar qarshisiga otlanayotganingiz uchun sizga qanday tashakkur bildirishni ham bilmay qoldim!

‒ Xavf-xatar? – deb so�radi Paganel.

– «Xavf xatar» degan so�zni kim aytdi o�zi?

‒ Men emas! – dedi Robert.

Bolaning ko�zlari porlab turar, uning boqishlarida qat’iyat aks etardi.

‒ Xavf-xatar-a! – deb so�zida davom etdi Paganel. – Umuman xavf-xatar degan narsa bo�ladimi o�zi? Buning ustiga, gap nima to�g�risida boryapti? Nihoyati bir ming to�rt yuz kilometrga cho�ziladigan sayohat to�g�risida boryapti, – axir biz qit’ani to�ppa-to�g�ri kesib o�tamiz-ku, gap Shimoliy yarim shardagi Ispaniya, Sitsiliya, Gretsiya kengliklariga to�g�ri keladigan kenglikda bo�ladigan sayohat to�g�risida, demak, o�sha mamlakatlar ob-havosiga to�g�ri keladigan sharoitda o�tadigan sayohat to�g�risida boryapti; nihoyat, gap ko�p deganda bir oyga cho�ziladigan sayohat to�g�risida boryapti.

Bu sayohat emas, sayr-ku!

‒ Janob Paganel, – deb unga murojaat qildi Elen, – demak, siz halokatga uchraganlar hindular qo�liga tushgan bo�lsa, hindular ularni sog� qo�ygan deb o�ylaysiz-a?

‒ Albatta, xonim.

Bu yerlik hindular odamxo�r emas-ku. Mening bir vatandoshim, Geografiya jamiyatidagi tanishlarimdan biri Ginor degan kishi pampaslardagi hindular qo�lida uch yil asirlikda yashagan. To�g�ri, u juda ko�p qiyinchiliklarni boshdan kechirgan, unga juda yomon muomala qilishgan, lekin oxiri u bu qiyinchiliklarni yengib chiqqan. Bu o�lkalarda yevropalik odamni foydali kishi deb hisoblaydilar.