Капитан Грант болалари

‒ Lekin, nima bo�lganda ham, biz tarjimonsiz qoldik, – dedi mayor.

‒ Yo�q, unday umidsizlikka tushmang, – dedi Paganel, – portugal tili bilan ispan tili bir-biriga shunday o�xshashki, ko�rganingizdek, men hatto ularni chalkashtirib ham qo�yibman, lekin bu o�xshashlik o�z xatoimni tez tuzatishga yordam beradi, yaqin kunlarda bu azamat patagoniyalikka o�zi juda yaxshi egallagan ispan tilida tashakkur bildiraman.

Paganel yanglishmadi: bir necha minutdan so�ng u hindu bilan bir necha og�iz so�zlasha oldi.

Geografiya olimi uning ismi Talkav ekanini ham bilib oldi. Talkav degani araukan tilida «momaqaldiroq sochuvchi» degan ma’noni bildirar ekan. Aftidan, bu nom unga miltiqdan yaxshi foydalana olish tufayli berilgan edi.

Lekin Glenarvanni hammadan xursand qilgan narsa patagoniyalikning kasbi yo�l boshlovchi ekani bo�ldi, yo�l boshlovchi bo�lganda ham qanday deng – pampaslarda yo�l boshlovchi. Patagoniyalik bilan uchrashuv ayni muddao bo�ldi, hamma ham endi ekspeditsiya muvaffaqiyat bilan tugaydi deb ishonar, shuning uchun kapitan Grantning qutqarilishiga hech kim shubha qilmas edi.

Sayohatchilarimiz hindu bilan birga Robertning oldiga qaytib keldilar. Bola hinduga qo�lini uzatdi, u esa indamay qo�lini bolaning boshiga qo�ydi. U bolani diqqat bilan ko�zdan kechirib chiqdi, zararlangan a’zolarini ushlab ko�rdi. Keyin jilmaygancha ariq bo�yiga borib undan yovvoyi selderey yulib keldi-da, u bilan bemorning badanini ishqadi.

Juda ehtiyotlik bilan qilingan bu massaj natijasida bola o�ziga kuch-quvvat kirayotganini his qildi, u bir necha soat dam olsa, tamom oyoqqa turib ketishi aniq bo�lib qoldi.

Ertasiga ertalabgacha dam olishga qaror qilindi. Buning ustiga ikkita muhim masala – oziq-ovqat va transport masalasini muhokama qilib, hal etish kerak edi. Sayohatchilarda na oziq-ovqat, na xachirlar yo�q edi. Bularning baxtiga, endi yonlarida Talkav bor. Sayohatchilarni Patagoniya chegaralari yoqalab boshlab yurishga odatlanib qolgan, mahalliy bakeanoslar ichida eng aqllilaridan biri bo�lgan bu yo�l boshlovchi Glenarvanning kichik otryadi uchun hamma zarur narsalarni topib berishni bo�yniga oldi.

Talkav bu yerdan nihoyati to�rt milcha masofada bo�lgan hindularning tolderiyasiga borishni taklif qildi: uning aytishiga qaraganda tolderiyadan ekspeditsiya uchun zarur bo�lgan hamma narsani topish mumkin edi.