Ел Шоңы. Шаңқай түс. II кітап

Содан кейiн Шо? ?она?ына т?сiндiрдi:

– Олар Шы??ыс хан т??ымынан шы??ан адамдар. П?лен ?асырлар бойы ?аза?тарды билеп келген. Сонды?тан оларды т?релер атап кеткен.

– Олар к?п ме?

– Хандар алты-жетi ?йел ал?ан. Оларды? баласы да с?йткен. Содан кейiн к?бейген. ?азiр оларды? саны бiрнеше мы??а жетедi.

– Оларды? халы? арасында беделi бар ма?

– Менi? бай?айтыным уа?ыт ?ткен сайын т?мендеп келедi. ?уелiде т?релердi? орыс шенеунiктермен ара ?атынасы жа?сы едi. Кенесары же?iлгеннен кейiн, олар?а да бас?аша ?арайтын болды.

Б?рын осы А?мола жерiн дуан деп атайтын. Оны ?зi?iзге Семен Иванович айт?ан шы?ар, С?меке ханны? т??ымы ?о?ыр??лжа деген а?а с?лтан биледi. Ол кезде хан заманында?ыдай киргиздар?а т?релер билiк ж?ргiзетiн. Ендi уез атанды. Оны Карбышев бас?арады. Билiктен айрыл?ан т?релердi? халы? алдында?ы беделi де т?мендеп кеттi.

– Сiз оларды? беделiнi? т?мендеуiне ?алай ?арайсыз?

– Мен ?уелден олар?а д?рыс ?арама?ан адаммын. ?йткенi, халы?ты екiге б?лдi. Ел билiгiне ы??ай т?релердi тартты да, бас?а т?ре еместердi екiншi д?режелi адамдар санады.

– ?азiргi уа?ытта оларды? орыстармен арасы ?андай?

– Бiр кезде Шы??ыс хан т??ымдары орыстар?а билiк ж?ргiздi ?ой, содан ?ал?ан ыза бар т?рiздi. Орыстар билiктi ?з ?олдарына ал?ан т?релердi ендi сыр?ыта бастады.

– Т?релердi? билiктен кете баста?анына ?алай ?арайсыз?

– Киргиздарды осы к?йге жеткiзген солар ?ой. Олар?а мен ?алай ?араймын…

– Ал сiз орыстар?а ?алай ?арайсыз?

Шо? орыстармен орыстар туралы с?йлескенде са? болатын.

?азiр де сол са?ты?ына салып:

– ?зiрге орыстар туралы еште?е айта алмаймын. Олар?а киргиздарды? ?андай к?з?араста екенiн болаша? ?рпа? айтады.

Шо? к?бiне жол бойы «киргиздар» с?зiн «?аза?тар?а» ауыстырып отырды. Орыс шенеунiктерi Шо?ны? киргиздар с?зiн ?аза?тармен ауыстырып с?йлегенiн ?натпайтын. Олар ренiш бiлдiргенде Шо? айтатын: «Орыстар келмей т?р?анда бiз бiр-бiрiмiздi ?аза?пыз дейтiнбiз. Содан аузым ?йренiп кетiптi». Орыс шенеунiктерi ?ндемейтiн, оларды? б?л с?зге ?алай ?арайтынын бiлу ?иын едi.

Ал казак-орыстар жанжал шы?аратын. Казактар сiздер емес, бiз боламыз дейтiн. Олар?а ?арсы шы?у?а болмады, сонды?тан Шо? же?iлгендей болып ?оятын.

Мына ?она?ы жалпы жергiлiктi халы? ?аза? аталатынын бiлмейтiн болып шы?ты. Содан кейiн с?ра?ан:

– Б?л арада казактарды? ?андай ?атысы бар?

– Петр Константинович, бiз киргиздар емеспiз, ?аза?тармыз. Киргиздар Алатауды? ар жа?ында жатады. ?аза? бiз боламыз. Орыстарды? б?рi ы??ай ?аза?тарды ?иргиздар дейдi.