Ел Шоңы. Шаңқай түс. II кітап

Б?л д?рыс емес. ?ателесу бар. Анау Ташкент ?аласынан бастап Омбы ?аласына дейiн т?ратын, сонау Саян тауларынан басталып, Каспийге дейiнгi аралы?та жат?ан халы?тар бiр тiлде с?йлейдi. Олар ?здерiн ?аза?пыз дейдi. Б?рiн орыс тарихшылар шатастырып ж?р. ?уелiде б?л жа?ты? хал?ын зерттеушi ?алымдар бiздi «киргиздар» деп жазып ?ой?ан. Содан ??тыла алмай ?ойды?.

– Сонда казак-орыстар ?айдан шы??ан деп ойлайсыз?

Шо? мына адам шын бiлмей т?р ма, ?лде ?дейi бiр ?улы?пен с?рап т?р ма – бiлмедi, айтуына тура келдi.

– Петр Константинович, ?уелi ?аза?тар туралы аны?тайы?, орыс каза?ына содан кейiн келемiз. Орысты? о?ымыстылары шатасып бiздi киргиз-?айса?тар дейдi. О?ан себеп бол?ан Бай?ал жа?тан Ысты?к?лге ?арай к?шiп бара жат?ан киргиздар?а кездесiп, олардан «сендер кiм боласы?дар» деп с?ра?ан сия?ты, сонда олар «бiз киргиз боламыз» деп айт?ан т?рiздi. Содан орыс о?ымыстылары да айырмай келедi. Петр Константинович, сонау А?са? Темiр заманынан берi ?арай мен айт?ан жерлерде т?ратындар ?здерiн ?аза?тар деп атайды.

Бiр мы? т?рт ж?зiншi жылды? ортасында жергiлiктi халы?ты? ханды?ы ??рыл?ан. О?ан дейiн Шы??ыс т??ымдары билеген хандарды? атымен ата?ан. Бiздiн бiраз жерiмiзде Орыс хан билiк жаса?ан. Одан бас?а, та?ы да Шы??ыс хан т??ымдары бас?ар?ан бiрнеше ханды?тар бол?ан. Орыс шенеунiктерi мен ?алымдары бiздi ?аза? атамай, киргиздер дейдi. М?нда?ы ойлары – келешекте мен ата?ан айма?ты казактар жерi деп атау ниетiнен туып отыр?ан жа?дай болуы керек. Мен айтып отыр?ан халы?ты? ?здерiн «?аза?пыз» деп атауы – Темiр ?зiн билеген жердегi ?аза? тiлдес халы?тарды ?збек елi ата?ан со?, осы жерде т?ратындар ?здерiн ?аза? ханды?ы де атап кеткен.

Карповты? Орыс ханнан хабары бар екен, ол Шы??ыс т??ымынан емес пе деп с?рады.

– Кешегi Абылай да, одан кейiнгi с?лтандар да – б?рi т?релер. Оларды? б?рi мо??олдардан шы??ан. Шы??ыс хан т??ымы бол?ан со?, ?лгiнде мен айт?ан т?релер деп аталады. Сонды?тан оларды? ?аза?тарды киргиз атауында ж?мысы жо?.

Карпов Шо?ны? мына айт?анына та? ?ал?андай, сенбеген адамдай бiраз ой?а берiлiп отырып ?алып барып тiл ?атты:

– Сонда ?алай, ?аза? деген с?з орыстарды? казагынан шы??ан жо? па?

Шо? м?селенi? б?рi, шатасу да осында жат?анын бiлетiн. Орыстарды? ?аза?тарды ?з атымен ата?ысы келмей, киргиз-?айса?тар деп ж?ргенi содан екенiн т?сiнетiн. Келешекте ?азiргi ?аза?тар мекендеген жерлердi казак жерi деп жариялау ма?саттары бар екенiн сезетiн.