Ел Шоңы. Бесінді. III кітап

Шо? м?нымен шаруаны ая?тап ?ой?ан жо?, бара жат?анда казак-орыстарды? ?здерiнен ал?ан жыл?ыны бiреулерге сатып, болмаса айырбастап апар?анын бiлетiн. Казактарды? ондай жылпосты?ын т?сiнiп ал?ан Шо?. Содан кейiн казактарды? ?абылдап ал?ан жыл?ыларыны? ?р?айсысыны? т?сiн, неше жаста екенiн ?а?аз бетiне т?сiрiп едi. Содан кейiн казактар?а айт?ан, осы ?а?азды пошта ар?ылы генерал атына ?зiм жiбертемiн дедi.

– Егер м?ны ана жа?та?ы казактар бiлсе, генерал ??ла?ына жетсе, сендермен ?алай с?йлесетiнiн ?здерi? де бiлесi?дер, – Шо?ны? м?нысы ?зiнi? де, билердi? де беделiн орыстар алдында са?тау болатын.

Сонды?тан осылай жасап отыр?ан. Ол жалпы ?аза? билерiне беделiнi? ?сер ететiнiн сезген. Шо? билердi? орыстар алдында беделiнi? т?мендегенiн к??iлi ?аламайтын. Сонау ерте заманнан келе жат?ан бiр елдiктi? белгiсi, орыстар келгелi ?ал?аны осы би ?ана болатын. ?аза? арасында ?аза? билiгiн са?тап ?алу ?шiн орыс алдында оларды? абыройын жо?алтпау керек екенiн Шо? жа?сы т?сiнетiн. Сонды?тан би билiгiне с?з келтiрмеуге тырысатын. Осыдан кейiн-а? байлар ?з ж?йрiктерiн ?кеп жатты. Т?с кезi болатын. Жаба?ылар ауылынан Т?сiп бидi?, ?асында Алдаберген дейтiн бай бар, екi ат алып келiптi. Олар келгенде Шо? сыртта ж?рген. Бiрiнен бiрi аумайтын екi к?к ат екен. Шо? аттарды к?рiп, Алдабергеннен с?рады:

– ?о?ыр?ара т??ымы ?айда?

– Шо?ке, олар бая?ыда бiткен ?ой.

– Сен Алдаберген ?тiрiк айтпа! Былтыр ?ана мына ?аражастарды? тойына салып, бiрiншi орын алып едi? ?ой.

Ол жылап жiбердi.

– Ол атымды ал?анша ?йдегi балаларды алсын да!..

– Алдаберген, генарал-губернаторды? б?йры?ына ?арсы келе алмаймыз. ?ажет болса балаларды да алады. Ж?йрiк кетсе оны? орнына ж?йрiк туады. Ерте?гi к?нi ?зi?дi Сiбiрге айдап жiберсе, онда не болады?! Сен ?асарыспай, ?оныр?араны? т??ымынан да алып кел…

Алдаберген с?з таусыл?андай болып кеткен. Шо? ?асында т?рып ?ал?ан Т?сiптi ?ол?а ал?ан.

– Сенi Жаба?ыларды? т?уiрi деп ел би сайлап отыр. Алдабергеннi? ?лгiндей жасауына неге жол бересi??

– Шо?ке, оны? орыс-казактар осындай жыл?ыларды алып жатыр дегенiне сенiп ?алып едiк.

Кешiрiм с?раймын, – дедi.

– ?ке? ?ожамжар д?рыс адам едi. Сен кiмге тартып осындай бол?ансы?? – Т?сiптi бiраз жерге апарып ?атты ?рыс?ан.

Осылайша ж?йрiктер м?селесi бiртiндеп шешiлiп жатты.

Шо??а мiнез к?рсетiп жат?анны? бiрi Елгелдiлер болатын. Б?ларды? арасында?ы Ерназармен, Жанкелдi т??ымдарымен алак?здiк, аразды? сонау Корысбай асынан бастал?ан едi.