Ел Шоңы. Бесінді. III кітап

Кейбiр малды? санын айтып даулас?андар?а олай болса малы?ны? санын азайтып, адам санын к?бейт, сонсо? жер аласы? дейтiнi бар. Б?гiнгi заман талабы солай болу керек. Шо? ?зiнше солай за?дастыр?андай етiп с?йлейтiн. Адам саны ?спей ?аза?ты? келешегi жо? дегендi ?р жерде айтып ж?ретiн. Сонды?тан мал санына емес, адам санына м?н беретiн. Содан кейiн ?кесi балаларыны?, немересiнi? санын айт?анда еште?е айта алмай ж?ретiн. Ендi мына Оспан?а бас?аша с?йледi.

– Сен ?йтiп саудаласпа, биесiн ?зiне ?айтып бер. Шабатын жердi жай бер.

Ол ата?нан ?ал?ан жо?, б?л шабынды? осы ма?айда отыр?андарды? б?рiне орта?. Пара алмай, орта?тасып пайдаланы?дар.

Оспан ?кесiнi? с?зiн жа?тырмады, бiра? ?арсы с?з айт?ан жо?, ?ндемей кеткен. Б?л с?здi ?зiнi? к??iл-к?йiне байланысты айтып отыр?ан?а ?й?ар?ан. Шешесiнен алдында естiген, ?кесiнi? не болса со?ан с?йлей беретiнiн айт?ан, содан Оспан с?зден ?ашып ?кесiнi? ?йiне келе бермейтiн. Шаруаны? б?рiн Тел?озымен а?ылдасып жасайтын. Шешесiнi? аузынан ?кесiнi? со??ы кезде бас ауруына байланысты ашуланша? болып кеткенiн естiген едi алдында.

Мынау да соны? ?серi шы?ар деп м?н бермеген. ?кесiнi? аузынан ?лгi с?здi естiген со?, «жарайды, айт?аны?ызды жасаймын» деп ?айтып кеткен.

Содан Шо? биенi ?айтып бердi деп ж?рген болатын. Бiр к?нi Шо? Оспан ?йiне бара жатса жолай бес-алты адам ш?п шауып жатыр екен. Сырттай Естай бай ба?ылап т?р.

– Естай, мына жердi сен шап?ызып жатырсы? ба?

– И?, мен шап?ызып жатырмын, Шо?ке. Неге с?рады?ыз?

– Жай, ?ншейiн, – дедi Шо?.

Естай к??iлiнде т?р?ан ?кпесiн болыс?а айта бастады:

– Осы айналаны? б?рiн ел б?лiп алыпты.

Анда барсам – менiкi дейдi, мына?ан келсем – ол да менiкi дейдi. Бос шабынды? жер ?алма?ан. Шо?ке, сiз оны бiлесiз бе?

Шо? мына Естайды? бiр жанжалды шы?ар?алы т?р?анын бiлдi.

– Естай, олай болмаса ерте?гi к?нi жанжал к?бейiп кетедi. ?ркiм ?зiне тиелiсi жерiн бiлгенi д?рыс. Б?л орыстарды? т?ртiбiне байланысты шы?ып жат?ан шаруа. Са?ан да жер берiлген жо? па?

– Берiлген. Бiра? б?лiс кезiнде билер аздау жер берiп, шабынды?ым аз болып т?р.

– Мына шауып жат?ан жерi? кiмдiгi? – Естайды? аздау тидi деген с?зiне байланысты айтып т?р едi б?л с?здi. Ал ол Шо? бiлiп, ?дейi с?рап т?р деп ойлады да:

– Осы жерден ш?п шабу?а Оспан?а бiр бие бердiм.

– Мен со?ан байланысты билерге шабынды? жерлердi б?лгендерге айт?анмын. Кейбiр адамдарды? жерiнде шабынды? жер жо? екенiн бiлемiн. Сонды?тан ондай жердi б?лдiргем жо?. Келiсiп, ондай жердi бiрге пайдаланы?дар дегенмiн.