Маё мястэчка Луна-Воля

Гэта вера жывая да сёньня i не зьмянiлася нiчуць. Трэба ня блытаць веру y Бога i форму абрадаy на розных ступенях разьвiцьця чалавека. Разьвiвалiся i зьнiкалi абрады – твор чалавечага розуму, але ня вера, вытокi якой па-за розумам, выплываюць з глыбiняy памяцi цi iнтуiцыi.

На шатах паганскiх iдалаy былi напiсаны iх iмёны. Праславяне мелi свой алфавiт, якi быy зьнiшчаны разам з iдаламi з прыходам хрысьцiянства. Станiслаy Якубоyскi y кнiзе «Bogowie Slowian» пiша, што бiскуп Цэтмар брат цэзара Генрыха ІІ бачыy запiсаныя пiсьмом runiernym iмёны багоy на адзежы, у якую былi апрануты iдалы.

Не магу не расказаць пра цiкавы выпадак, якi адбыyся са мной летась у Кiеве. Я yпарта шукаy паштоyку з помнiкам князёyны Вольгi. Перабраyшы yсе наборы паштовак i не знайшоyшы патрэбнае, запытаyся, чаму няма такой паштоyкi. На што пачуy адказ ад адной з гандлярак: «Мы ня любiм Вольгу, таму i няма». «Але ж побач з Вольгай Сьв. Кiрыл i Мяфодзiй». «І што з таго. У нас пiсьменнасьць была да iх» – прагучала y адказ.

Дзясяты век як магiчная гранiца гiсторыi yсёй славяншчыны, якая з гэтага моманту раптам становiцца густа заселена, мае свае гарады i замкi, дзяржавы, у якiх уладарылi князi, паводле yстаноyленага права i сваёй рэлiгii. Што было прычынаю, тымi дражджамi гiсторыi, што запоyнiлi прастору i час бурлiвым жыцьцём i данесьлi да нас памяць мiнулага? Гэта было хрысьцiянства элiтнае i адукаванае. Працiyнiкам яго было лагоднае, як характар славян, паганства, багi якога не yвасаблялi ваяyнiчасьцi, а нi хiтрасьцi, таму былi асуджаны на гiбель.

Многа гадоy Панямоньне было не y сваёй краiне. За гэтыя гады чатыры разы памянялася назва карэннага насельнiцтва: крывiчы – дрыгавiчы – лiцьвiны – рускiя – беларусы. А чалавек павiнен жыць у рэчышчы свайго Этнасу i Роду. Той, хто разрывае сувязi, бярэ адказнасьць ня толькi за сябе, але i за будучыя пакаленьнi.

Такi зьмястоyны водступ, на мой погляд, патрэбны каб мець хоць якi шанс зразумець, адкуль тая нiтачка, якая пятае стагодзьдзе трымае тут беларускую культуру.

Сплялiся y Панямоньнi

Зямля, Вада i Неба.

Дзiyлюся y аняменьнi

На непаyторны сьвет.

Праз сон тысячагодзьдзяy

Радзiма па каменьнi

Плыве…

Пятро Ламан

Над Лунай

Індура, Лунна… Прыгожыя назвы вёсак непадалёку ад Гродна.