Маё мястэчка Луна-Воля

Яго хрышчоным бацькам быy сын знакамiтага канцлера, потым Вялiкага гетмана Лiтоyскага Льва Сапегi Казiмеж Леон (Леy) (1609—1656), вялiкi пiсар, потым маршалак надворны, потым Лiтоyскi падканцлер. Жанаты з Тэадорай Крыстынай Тарноyскай (1626—24.10.1652), Казiмеж Леон сваiх дзяцей не меy, таму yсе свае вялiкiя yладаньнi завяшчаy хрышчонаму сыну Казiмежу Яну, яго бацьку Паyлу Сапегу i Аляксандру Хiлярыю Палубiнскаму.

Казiмiр Ян Павал Сапега, малюнак праектаваны, 1709 г.: М. Каламайска-Сээд, Генэалёгiя праз выявы…, с.

226

Можна меркаваць, што наступным уласьнiкам двара Луна-Чарлёна становiцца маршалак Вялiкi Лiтоyскi Аляксандр Павал Сапега (1672—1734) сын Казiмiра Яна, полацкi ваявода. Вучыyся y езуiцкiм калегiюме y Брунсбергу (Браневе), у 1685—1689 у Парыжы. Чашнiк ВКЛ у 1692, маршалак дворны y 1692—1698, маршалак Вялiкi y 1698—1703, 1705—1708 i з 1713. Удзельнiчаy у Алькенiцкай бiтве 1700, у час Паyночнай вайны 1700—1721 стаy на бок швэдаy i караля Станiслава Ляшчынскага, якi таксама даy яму пасаду Вялiкага маршалка (1705—1708).

Пасьля аднаyленьня yлады Аyгуста II у 1709 у апазыцыi да яго. Валодаy Друяй, Іказьню, Сапежынам, Дуброyнам i iншымi маёнткамi.

Аляксандр Павал Сапега. Фрагмэнт акварэлi М. Янушэвiча, 1846:.: М. Каламайска-Сээд, Генэалёгiя праз выявы…, с.233

Кароль Ян III Сабескi y 1680 г. для папаyненьня даходаy каралеyскай казны арганiзаваy Луненскi ключ у Гродзенскай эканомii. Яго арэндны даход быy вызначаны y 9686 злотых польскiх [11]. Ключ складаyся з наступных населеных пунктаy: Луна, Марцiнаyцы, Жылiчы Вялiкiя, Жылiчы Малыя (Рачкi), Нецеча, Каменны мост, Шчарбавiчы, Мяшэтнiкi, Хамiчы, Глядавiчы.

Папярэдне была праведзена рэвiзiя. У вынiку y мястэчку Луна налiчвалася 125 «дымаy», разьмешчаных на чатырох вулiцах: Воyпенскай, Мсьцiбаyскай, Гродзенскай, Азёрскай. Плянiроyка населенага пункта была веернай-усе вулiцы выходзiлi ад базарнай плошчы, на якой знаходзiлiся карчма i касьцёл. У мястэчку працавалi 4 мясьнiка, 4 хлебапёка, 4 сольнiка, 1 цясьляр, 1 каваль, 1 кравец, 5 Шаyцоy, 2 гарбара. Яны плацiлi y казну па 6 грошаy..

Нэгатыyны yплыy на сацыяльна-эканамiчны стан мястэчка аказала другая Паyночная вайна. Панямоньне стала арэнай ваенных дзеяньняy памiж швдзкiмi i расейскiмi войскамi. Да таго ж супрацьстаяньне разгарнулася памiж шляхецкiмi канфэдэрацыямi: прыхiльнiкамi Карла XII i Пятра I. У вынiку беларускiя землi падверглiся глыбокаму спусташэньню. На фоне эпiдэмiй лютаваy голад. У 1712 г.