Кайту

Басу-кырга чыгармыйлар, б?т?н эшк? ??леп итмил?р. Йортны? артына тер?леп диярлек янгын каланчасы тора. Анда бераз гына менеп караса?, к?нс?л?р эченд?ге кешел?рне? н?рс? эшл?г?не аерма-ачык к?рен?, бары тик тавышлары гына ишетелми. Тавышсыз да кызык чаклар була. Кызганычы да…

Бераздан район ?з?генн?н килг?н ике полуторка к?нс?л?р ишегалды янына туктады. Берсене? ?р??сенн?н ?ч х?рби т?ште. Кабинада килг?н офицер ?ыелган халык бел?н баш кагып кына ис?нл?ште д? к?нс?л?р баскычындагы трибуна шикелле ?ирг? менеп басты.

Колхоз р?исе бел?н бригадир аны к?т?л?р иде инде. Колхоз р?исе кил?че бел?н к?решеп, н?рс?дер ки??шл?шеп алды да с?з башлады:

– Х?рм?тле ипт?шл?р, кадерле авылдашлар! Барыгыз да белеп торасыз, илебез куркыныч астында. Мондый чакта безне? барыбыздан да корычтай т?ртип, оешканлык, берд?млек тал?п ител?. Б?ек ?и?? хакына, туган илебез хакына ?зебезне аямыйча к?р?ш? тал?п ител?…

Шунда т?ркемд?гел?рд?н бер хатын кычкырып елап ?иб?рде, икенче яктан тагын бер?? кушылды.

Колхоз р?исе бер м?лг? тынып торды да с?зне озакка сузмаска булды:

– Без д?ньяда и? к?чле д??л?т. Без ?и??ч?кбез! ? б?ген безне? авылдашларыбыз шушы шанлы ?и?? юлын узарга чакырыла. Еламагыз. Кайгырышмагыз. Бу данлыклы юл. Авырлык килг?нд? ?з ватаны?а тер?к була алу ??р кеше ?чен горурлык ул.

Аны сыек кул чабулар бел?н озаттылар да с?зне район ?з?генн?н килг?н офицер алды. Ул да илд?ге х?лл?р бел?н беркад?р таныштырып ?тте. Юатты. Д?рт ?ст?рг? тырышып бернич? с?з ?йтте.

??м эшне? асылына к?чте.

– Б?ген без сезне? авылдашларны шанлы юлга, ватаныбызны илбасарлардан чистартырга чакырабыз. Х?зер мин исем-фамилиялар атармымын, исеме чыккан ир-егетл?р мен? бу якка сафка тезелерсез.

Халык тынып калды. Х?тта бая к?з яшьл?рен тыялмаган хатыннарны? да тавышы басылды. Офицер кулындагы к?газьг? карап фамилиял?р укый башлады.

– Аркадий Аверченко.

Бишт?р аскан таза г??д?ле ир офицер к?рс?тк?н урынга килеп басты.

– Георги Абазадзе

Битен сакал баскан ир д? теге урынга юн?лде.

– ?хм?тг?р?й ?минев

?хм?тг?р?й, егерме биш яшьл?р тир?сенд?ге ир, янында басып торган хатынын кочаклап ?беп алды, аннан со? д?рт яшьл?р тир?сенд?ге кызын к?т?реп с?йде. Инде кит?рг? омтылгач, кире борылып хатыныны? эчен сыпырып алды. Хатыны авырлы иде. Шуннан со? к?рс?телг?н урынга барып басты. Офицер инде ул арада тагын бер фамилияне ?йтеп ?лгерг?н иде. Бу юлы энд?ш?че д?, х?р?к?тл?н?че д? к?ренм?де.