Биһиги Аан Дархаммыт

Дьиктитэ диэн баар, омук-омук бэйэ-бэйэлэриттэн тутулуга суох халлаан табата итэ?эллээхтэрэ кинилэр художественнай уобарастарыгар к?ст?р.

– Дьээ дьиибэ диэтэ?ии?.

– Онон маннык т?м?г? о?орор, – Дь?г??р, истээччилэрэ бол?ойоллорун курдук, с?м?йэтин чочо?ноппохтуур, – с????нэн ты?ыынча, м?л?й??н?нэн сыллар усталарыгар би?иги т?? былыргы ?б?гэлэрбит бииргэ алты?ан, букку?ан олорбуттар уонна били??и ?йд?б?л?нэн «ки?и аймах уопсай сыаннастарын» ??скэппиттэр. Дьэ хайда?ый?

Дь?г??р, дьоно тугу этэллэрин кэтэ?эн, иккиэннэрин диэки хардарыта к?рб?хт??т?.

Балай да са?а суох буолла. Куодайыысап, истибэтэх курдук, дьиэ ?рд?н одуула?ан мэндээриччи к?р?н сыппахтаат, аахайбатахтыы хардарда:

– Ки?и ??скээ?инин теориятыгар ити туох сы?ыаннаах ?????

– Дьэ сы?ыаннаах, до?ор. Ол аата, муус ?йэ кэмигэр дьон хотуттан со?уруу диэки сы?арыйан испиттэрэ дакаастанар. Оттон уруккуттан биллэр теория бы?ыытынан, ки?и аймах сылаас сиргэ Африка?а ??скээн баран, онтон Сир шарын бары ?тт?гэр тар?аммытын ту?унан этии манна с?п т?бэспэтэ к?ст?р.

– Ноо, ол тугунан с?п т?бэспэтиий? – аны Сэрэх Сэмэн туту?ардыы унаарытта.

– Тугунан диэтэххэ, Хотугу полушарие?а Африкаттан т?р?ттээх ки?и сылдьыбытын туо?улуур туох да суол-иис баччаа??а диэри к?ст? илик. Этэргэ дылы, со?уруу??у ки?и сыта да суох эбит би?иги дойдубутугар.

– Кырдьыга даа, туох кы?ал?аттан сылаас дойду ки?итэ хоту тала?ыа-ай? Араа?а, ити с?п этии бы?ыылаах.

– Буот, Сэмэн Ыстапаанабыс, с?пт??х т?м?г? о?орду?. Аны саамай интэриэ?инэйэ диэн баар, ити таба, тайах культа, итиниэхэ маарынныыр итэ?эл, сиэр-туом, ?гэс диэн би?иэхэ, сахаларга, ха?ан да баар буола сылдьыбатах эбит.

Ол ту?унан ханнык да?аны ???йээммитигэр, оло?хобутугар, былыргы сэ?эннэрбитигэр ахтыллыбат.

– Кырдьыык даа оннук баара и?иллибэт ээ-э.

– Онон буолла?ына, оччолорго би?иги бу дойдуга суохпут дакаастанан тахсар, би?иги ?б?гэлэрбит ол кэм?э со?уруу олорбуттар. Ити Михаил Ефимович иккис к?т???р боппуруо?а.

– Хантан кэлбиппит билигин да?аны чуолкайдана илиик буолбаат?

– Манна хас да араас варианы, ?г?с учуонайдар этиилэрин ырытар.

Олортон, мин саныахпар, олох т?? былыргы биис уустарыттан т?р?ттээхпит итэ?этиилээх со?ус курдук. Генетиканы чинчийиинэн дьарыктанар сорох ааптардар этэллэринэн, сахалар геннэрэ европеоидтарга киирсэр курдук, т?р?ттэрбит арийдар буолалларын саба?алыыллар эбит. Нууччалар, индиецтэр, сахалар хааннарын састааба маарынна?ар ?р?ттээхтэрэ бэлиэтэммит.

– К??р да, доор, дьиктии да буолар эбиит.