Знатныя гісторыі: эліта Гродна ў перыяд XVI—XVIII стагоддзяў

Герб Стэфана Баторыя. Ян Матэйка, 1875 год.

Апроч чалавека, што злучае род з адным з самых вядомых герояy маскульту, Баторыi мелi y сваiх шэрагах i сваю yласную суперзорку сусветнай поп-культуры.

Лiзавета Батары, вядомая таксама як Крывавая графiня, падобна Уладу Дракуле, змагла стаць персанажам фiльмаy, кнiг, кампутарных гульняy i мультфiльмаy, хоць яе папулярнасць, вядома ж, вельмi моцна саступае папулярнасцi самага знакамiтага вампiра yсiх часоy.

Лiзавета, якая паводле сведчанняy, забiла сотнi юных дзяyчын, даводзiлася каралю i вялiкаму князю Стэфану Баторыю пляменнiцай.

Вось у такой цiкавай сям'i i нарадзiyся будучы манарх Рэчы Паспалiтай.

На вяршынях магутнасцi

Стэфан Баторый быy добра адукаваным i таленавiтым палiтыкам. За трон роднай Трансiльванii яму давялося пазмагацца з Каспарам Бекешам, якога лёс у вынiку прывядзе да сяброyства з манархам, i ён жа звяжа iмя венгерскага дваранiна з Гродна, у якiм гэты, дастаткова здольны, чалавек, завершыць свой зямны шлях.

Прабiваючыся да трона Трансiльванii, Баторый эфектна лавiраваy памiж Габсбургамi i султанам Асманскай iмперыi.

Але наперадзе яго чакала самае значнае кар'ернае дасягненне сярод усiх прадстаyнiкоy яго роду. Гаворка, канешне, аб атрыманнi yлады над Рэччу Паспалiтай.

Стэфан Баторый. Ксiлаграфiя невядомага аyтара, першакрынiца: В. Бродзскi, другая палова XIX стагоддзя. Нацыянальны музей Кракаy.

У канцы 1575 года, нягледзячы на канкурэнцыю з боку магутнага iмператара Свяшчэннай Рымскай iмперыi Максiмiлiяна II, якога yжо публiчна назвалi польскiм каралём, Стэфан Баторый здабыy галасы шляхты, у тым лiку i лiтоyскiх дваран, i быy абраны каралём польскiм i вялiкiм князем лiтоyскiм.

Стэфан павiнен быy стаць каралём, але з абавязковай умовай жанiцьбы на Ганне Ягелонцы – апошняй прадстаyнiцы сваёй дынастыi, акрамя таго, Ганна фармальна мела б манаршыя правы, хоць рэальную yладу меркавалася аддаць Баторыю.

1 мая 1576 года Стэфан ажанiyся з Ганнай i быy каранаваны y вавельскiм саборы Кракава.

Цяпер венгерскi арыстакрат стаy каралём польскiм i вялiкiм князем лiтоyскiм, гэта значыць: валадаром вялiзных тэрыторый. I нават подпiс новага манарха Лiтвы i Польшчы, паведамляy аб яго новым статусе «Стэфан Кароль».

Арыгiнальны подпiс Баторыя на дакуменце: Stephanus Rex (Стэфан Кароль). Гродна, 1586 год. Бiблiятэка Чартарыйскiх.