Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

Шул арада ук м?др?с?г? кереп м?д?ррис т? була… Зиратка да бара. ??, бер кешег? бу кад?р хезм?т бирелсен д?, ул кешег? ни ?чен жалование алу д?рест булмасын?!

??в?л бер кешег? шулкад?р эш бир? д?рест т?гел, инде бирелг?ч, а?ар жалование бирмич?, тел?ндереп й?рт? д?рест т?гел. Бер култыкка ике ?гез башы сыймавы, бер к?йм?че ике к?йм?не? койрыгын тота алмаганы ??ркемг? м?гъл?м була торып, бер муллага ?лл? тагы 20 т?рле эш бирг?нн?р. Шулай булгач, ул мулладан нинди укыту, нинди и?ти?ат, нинди х?ер к?т?рг? кир?к?

Минем уемча, муллаларны жалованиеле ясарга кир?к – бер; ??м аны? ?стенд?ге й?кл?рне? ??рберсен аерып, ?зене? иял?рен? тапшырырга, й?кл?терг? кир?к – ике… ??м боларны? ??рберсен? аерым-аерым жалованиел?р бирелсен…

Муллаларны? берсе бигр?к тук, икенчесе бигр?к ач булуыны? ??м д?рес укыта алмауларыны?… ??мм?сен? с?б?п жалованиесезлектер.

Шуны? ?чен мин ?з тарафымнан, муллалар жалованиесез хезм?тк? к?чл?нм?сенн?р, дип ?йтерг? батырчылык ит?мен.

14. ?зен? башка хатиб, вагыйзьл?р диг?немез д?, безне? х?зерг? чаклы булган муллаларымыз т?сле, м?нб?рг? менеп, баласын тирб?теп ?оклатучы хатын шикелле, халык а?ламаган тел ил? к?йл?п, ?ырлап, халыкны гыр-гыр ?оклатмасыннар, тик ?ч м?рт?б? «?лх?мделилла?»ны гар?пч? ?йтс?л?р ?ит?р.

Вагыйзьл?р безне? ?земезне? ана телемез ил? безг?, динемезг?, д?ньямызга кир?кле в?газьл?р с?йл?сенн?р. Халыкны? тамырлары буенча каннарын й?гертеп, к?з яшьл?рен чыгарып, ?лл? кай ?ирл?рен чеметтереп-чеметтереп алсыннар. М?нб?рг? менг?ч, ф?л?н м?кам берл? ?ырлау, т?г?н к?й ил? к?йл?? бик зур ояттыр. Иске муллаларга алай гавам халкын к?йл?п тирб?теп ?оклатканчы, бер д? кешесез сахрага чыгып, гар?п шигырьл?ре к?йл?с?л?р, артыграк булыр иде…

Хатибны? с?зл?ре дару х?кеменд?дер. Даруны, шифа бирг?ч, ачы булса да эч?л?р бит.

15. Халыкны? ?ыелган ?ире м??лест?, милл?т исемене бер-ике к?лим? булса да, халыкны гыйлемг?, с?нгатьк? ?нд?с?л?р, нинди яхшы булыр иде… М?мкин кад?р д?нья, ахир?т ?чен файдалы м?гъриф?т хасил кыйлмак кир?к…

Халык каршында ?ен теле т?сле ят телл?р ил? м?нб?рг? менеп ?ырлауны изге эш дип, ?д?бият ахшамындагы халыкны? ана теле ил? шул ук м?нб?рд?ге с?зл?рне шамил булган[36 - Шамил булу – ?з эчен? алу.

] шигырьл?рне яман дип, кыек к?з берл? карамаска кир?ктер…

Кыскасы гына, милл?тне? т?р?ккыйсен? в? башка милл?тл?рне? аяклары астында тапталмавына кир?кле н?рс?не? ??мм?се д? саваплы в? х?ерле бер эштер… ?айд??ез, борад?рл?р!..[37 - Борад?р – туган.] Гал?ме исламга нур сачик, нурланыйк, тырышыйк!..