Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

Без… халыкны кара?гыда калдырып адаштырырга кулымызда аз гына бер икътидар[38 - Икътидар – с?л?т, к?ч-ку?т.], т?немезд? ?ан бар вакытта аслан разый булмаячакбыз.

VIII. Гаил? ?чен и? кир?ге – тигезлек

1. ?ч кешед?н д?ньяда качып котылып булмый: берсе – кендек ?биседер ки, ул сине тел?с?? д?, тел?м?с?? д? д?ньяга тартып чыгарыр. Икенчесе – яучы карчыктыр. Ул сине, аласы кызы?ны к?рс?? д?, к?рм?с?? д?, алырга тел?с?? д?, тел?м?с?? д? – ?йл?ндерер. ?ченчесе – м?зиндер. Ул сине тел?с?? д?, тел?м?с?? д? – ?уар да к?м?р.

2. …тел?м?с?? д? – ?йл?ндерер… Юк, ул алай булмый шул… Файдасыз бер ит кис?генн?н гыйбар?ттер й?р?к, пар?-пар? кисм?с? гыйшык-м?х?бб?т кайчысы…

?г?р булса «с?ю»… кочаклау куллар арганчы, ?б? булса ?г?р чут-чут, ирен ??м бит кабарганчы – гомер д? с?йг?нем юк ??м «с?ям» дип ?йтм?мен ?ич т?; с?юне? м?гън?се, минч?, биг?к гали, биг?к нечк?.

3. ?зен? н?рс? лаек ик?нен ??ркем ?зе бел?… М?х?бб?т т?рлеч?… Мин, ахрысы, с?юд? д? милл?тче… Мин татар кызыны? телен, с?йл?ш? р?вешен яратам.

4.

?йл?н? – т?гел с?йл?н?… Гаил? хакында минем фикерем коры гына: …син – аны, ул сине якыннан белеп яратышса?, шуны? ?стен?… килере? булса, ??ркемг? ?йл?н? тиеш. Югыйс?, эче?? с?н?к бел?н т?ртк?нд?, бер тамчы кан чыкмаслык булса, ике к??елд? чын м?гън?се бел?н булган м?х?бб?т уты янмаса, гаил? ?чен ?лл? нинди т?б?н кешел?рг? м?р???гать й? т?линк? тотарга булса – Алла сакласын!

5. Тигез-ти?лекк? юл куймау безд? гад?т. Яры? ти?-пар булмаса, ?лб?тт?, ??лак?т, пар булу шарт, пар булу шарт, пар булу… Наз ит?р кемн?рг? г?л – каршында былбыл булмаса?.

. Бирм?де Л?йл? кеби м?хб?б?г?[39 - М?хб?б? – с?елг?н хатын-кыз.] д?нья б??а; ул болай бер кыз гына – каршында М??н?н булмаса… ?йл?нешт? и? кир?ге – тигезлек.

6. К??елсез с?з с?йли б?гъзе гакыллылар хатын-кызга: ф?кать бер ел к??елле, дип, календарь ??м хатын безг?… Хатын ?стен? хатын алса?… ?итм?г?нме бер хатын, ?ч-д?рт хатын асрау ниг??..

Х?зерге ?йл?н?чел?р… К??елл?р саф чагында ш?п, матур кыз сайлыйлар анлар: «Булыр безне? хатын булса й?зе айдай», – дил?р анлар.

?г?р басса д?нья ??м муеннарда бурыч тулса, убырлы карчыгы?ны да алырлар, акчасы булса.

7. Кеше арасында гашыйкка ?стенлек м??ге юк… Адашкан кыз… Т?шк?н ул сатлык кызлар р?тен?… Суына т?шк?н кочагы. Шулай да ул типтер?, бет?сен сизеп тора; ?ылыйсы к?з яшьл?рен к?з эченд? киптер?…

Уйнаш кыйлуы бик у?гай да, бала табуы бик читен, дил?р… «Уйнаш»тагы[40 - Г. Камалны? «Уйнаш» комедиясен? ишар?.] яман к?зд?н Ходай ?зе сакласын.

8.