Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

Империя кысаларында ?з халкы?а хокук даулау милли идеяд?н чыккан м??им бурычлардан санала. ?леге омтылыш х?тта татарны? пайт?хетенн?н читт?р?к урнашкан калада – сезне яхшы х?терл?г?н ?аекта да шактый ачык чагылган. Биред? яш??чел?р ??рт?рле с?яси вакыйгаларга зур ?итдилек бел?н караган, шул ис?пт?н II Д??л?т Думасына сайлауларга да битарафлык к?рс?тм?г?н.

Г. Т. Халык ?зене? программасында ??мм? милл?тл?рг?, ??мм? динн?рг? бертигез хокук бирел?ен требовайт итк?н партиял?рг? кушылды.

– Нахак с?йл??че карагру?чылар да зыян-з?вер китер? алмаган.

Г. Т. Алар… рус, ?рм?н, я??ди, татар депутатларына й?зе бер т??к?лек чуклы к?л?п?шл?р алып баручы бер… м?селманны гына Думага ?иб?рм?кчел?р иде.

– К?л?п?ш диг?нн?н… Телем к?пт?н кычытып тора иде – мен? сорау бирерг? ?ай чыкты. Безне? ?леге баш киеме сезг? инде яхшы таныш. Кечкен? Габдулланы асрарга алган М?х?мм?тв?ли бел?н Газиз? ?енд? д? Казан байлары ?чен эшл?нг?н т?рлед?н-т?рле к?л?п?шл?р к?п булган.

Г. Т. ?ни Печ?н базарына к?л?п?ш чыгарганда, …кайвакыт мине д? ияртеп баргалый иде.

– Сезне ?чилег? кире ?иб?рер алдыннан да башыгызга ?р-я?а к?л?п?ш менеп кунаклаган. ?ги ?ниегез аны т?сле х?тф?л?рд?н корамалап, ?зенч? бер сагынмалык булсын дип текк?н.

Г. Т. Алла а?ар р?хм?т итсен.

– Без мен? шушы гап-гади киемне? ш?келен? артык зур милли эчт?лек салмыйбызмы ик?н?! ?йтерсе? л? к?л?п?ш – татарлыкны? т?п билгесе. ?ст?вен? аны б?т?н милл?т в?килл?рен? к?пл?п б?л?к ит?не гад?тк? керттек. Шулай башыбыз да китеп бармагае.

?н? ханлыгыбыз та?ыннан да колак какканбыз… Фикер бик тир?нг? китк?нче, сезне? м?н?с?б?тне бел?се кил?: ни-н?рс? со? ул к?л?п?ш?

Г. Т. М?селман ик?нлекне белгертер ?чен киел? торган м???с кал?нс?в?се…

– Ягъни м???сил?р б?реге. К?р?м, сезне? шулай ?авап бир?егезд? ачы ирония сизелеп тора. Астары а?лашыла: ?зебезне? татар ик?нлегебезне без гам?лл?ребезд? к?рс?терг? бурычлы. Шулайрак т?гелме?

Г. Т. Вакыйган, нинди д?рест с?з ?йтк?нмен ик?н!

– Чыннан да, зурдан кубып уйлый бел? торган, дошман алдында иелм?г?н баш кыймм?т.

Безг? ис? еш кына т?дбирле гам?л кылу, ягъни н?ти??сен алдан к?заллап эш ит? ?итми.

Г. Т. Мен? ?ле Казан м?селманнары… 300 еллык падиша? н?селе юбилее вакыйгасында… ??рвакыт м?йданга кил? ала торган приютны сорарга уйлаганнар иде… Бу х?л инде узган юбилейны? кыймм?тен корым тазартучыны? бриллиант т?къдир ит?е кебек а?лау була иде. Бу х?л инде милл?тне? чын ихтыя?ына вакыйф булмау[60 - Вакыйф булмау – т?шенм??.