Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

Г?л кадерен былбыл белер, асылташ кадерен – белгече… М?ш??р инглиз шагыйре лорд Байронны? исемен ишетм?г?н кеше аздыр дип уйлыйм; исемен ишет?чел?р булса да, яшь ?д?биятымызда аны? ?с?ре д? к?ренг?не юк иде… Мен? шушы б?тен д?ньяга «байронизм» м?з??бен тудырган в?, б?гъзе к?чсез кешел?р к??еленд? туып та, аларны? к??ел в? кал?м ягыннан га?излекл?ре с?б?пле, д?ньяга чыга алмый яткан б?ек, югары в? г?з?л бер хисне руи з?минг?[84 - Руи з?мин – ?ир й?зе.] агызып ?иб?рг?н кешене? кулга алырлык бер?р ?с?ре безне? татар телен? к?черелг?не бар идеме? ?лб?тт?, юк иде.

Инде бу бурычны С?гыйть ?ф?нде ?т?де.

– Безне? ??г?м?д? ничектер ?зенн?н-?зе «байронизм» м?з??бе иск? алынды. Форсат чыккан чакта сорап ?т?сем кил?: сез ?леге т?шенч?не ничек а?латыр идегез? Безг? якынрак ?ирлект?н чыгып, ?лб?тт?.

Г. Т. Пушкинны? яртыдан артык гомере… Байрон ??напларына т?кълид[85 - Т?кълид – ияр?.] в? аны? рухыннан ил?ам эст?? бел?н ?тмештер. Хис, м?гъл?мат в? к?чле рухы бел?н Пушкиннан калышмаслык Михаил Юрьевич Лермонтов х?зр?тл?ре ?зене? гали бер шигыренд? шушы с?тырларны яза:

Лорда Байрона бы достигнуть я хотел!.

.

Лермонтовны? Байрон рухына гыйбад?те, баш июе артыграк ку?тле булганга, ул гомерене? чиген? кад?р Байрон т?хете т?эсиренн?н чыга алмаган… Ул да, Байрон кеби, д?ньяга каршы к?лми, б?лки, каш ?ыерып, ачу аралаш к?зл?р бел?н карый.

– К?р?без, татар шагыйрьл?ре д? «байронизм»га тартылган. Шул ис?пт?н ?зегез д?.

Г. Т. Бу к?з алдында.

– Алдан билгел?п куелганча, б?генге с?йл?ш?ебез темасы, нигезд?, ?д?биятка багышланган.

?мма озакка сузылачак д?вамлы ??г?м?безд? шигъриятк? к?бр?к басым ясала шикелле. Г?рч? милли с?з с?нгатенд? шагыйрьл?ребез элек-элект?н т?пк? ?игелеп тартса да, безне? ерак гасырлардан килг?н ч?чм? ?с?рл?ребез д? бар бит ?ле. Шушы жанрга тугрылык саклаган татар ?дипл?ре д? байтак. Алар т?рле чорларда булган.

Г. Т. Т?шемд? м?рх?м М?х?мм?тза?ир Бигиевне к?рдем… Уртача гына зурлыкта бер сарайда, имеш, дим… Бер кечер?к кен? ?ст?л янындагы урындыкка к?зен т?б?н салып, к?ефсез бер кыяф?т ил? ген? утырган… Бераздан башын к?т?рг?ч, мине к?рде: «?, ис?нме, ?ф?нде, син д?ньядан килг?ндерсе??» – диде.

Аны? шул с?зенн?н со? безне? арабызда т?б?нд?ге с?зл?р башланды:

– Минем «М?рт?т» ил? «Катил?»м басылдымы ?ле?

– Юк.

– Ниг? юк? Мин ахир?тт? булсам да, д?ньядан мин китеп, бернич? еллардан со? х?рриятл?р булган, имеш; анда ??рт?рле ?с?рл?р бастырырга х?к?м?тт?н р?хс?т булып, яхшы гына наширл?р д? м?йданга атылганнар дип ишет?м.