Идегәй. Татар халык дастаны

Р?дегәй. Татар халык дастаны

Epic, legends and tales

У?леге китапта фольклор мирасыбызның йөзек кашы саналган В«Р?дегәй» дастаны урын алды.

Дастан Алтын РЈСЂРґР° дәүләте таркалуга Р№У©Р· тоткан бер чорда (РҐIV Р№У©Р· ахыры – РҐV Р№У©Р· башлары) РёРєРµ тарихи шәхес – Туктамыш хан Т»У™Рј аның У™РјРёСЂРµ Р?дегәй арасында барган көрәшне Р±У™СЏРЅ РёС‚У™.

Ул – халкыбызның милли үзаңын, тарихи хәтерен һәм ватандарлык тойгыларын шагыйранә илһам белән сугара торган бөек әсәр.

Р?дегәй

Татар халык дастаны

© Татарстан китап нәшрияты, 2019

Китапта Байназар У?лминев (1909–1976) рәсемнәре файдаланылды

* * *

I.

 Туктамыш хан белән Аксак Тимер низагы Т»У™Рј Котлыкыя Р±Рё белән углы Р?дегәйнең үлемгә хөкем ителгәне

Борын үткән заманда

Болгар белән Сарайда,

Җаек белән Р?делдә,

Алтын Урда, Ак Урда —

Данлы кыпчак җирендә,

Татардан туган Нугай илендә

Туктамыш[1 - Туктамыш (?–1406) – 1380 елдан башлап хакимлек иткән Алтын Урда ханы, Җучи хан нәселе дәвамчысы.

Аксак Тимер явында (1389–1395) җиңелә, Тимер Котлыг хан тарафын-нан тар-мар ителә (1398–1399).] дигән хан булды;

Р?Р» булганга РёР» булды,

Яу булганга яу булды.

Биләгәне кол булды,

У?Р№РґУ™РіУ™РЅРµ мал булды.

Сарай дигән каласы,

Сиксән күчә[2 - Күчә – урам.] арасы,

Сары мәрмәр Алтын Таш[3 - Алтын Таш – Сарай шәһәрендәге хан бистәсе.]

Сигез йортка дан булды,

Аларда дан булмады.

Суна[4 - Суна – кыр үрдәгенең сирәк очрый торган бер төре.