На парозе раю

Далей было запiсана пытанне, пастаyленае следчым: «Хто мог выказваць пагрозы y ваш адрас?» На яго Мартынюк адказала так:

«Асабiста мне нiхто не пагражаy, але мая сястра Надзея, якая жыве y вёсцы Зёльнава, перадавала выказванне Алiфярук Веры, быццам я стала зусiм не нашай дзяyчынай, таму што скончыла савецкую вучэльню i цяпер буду на yсiх пiсаць даносы. Мiж тым, сама Алiфярук – дачка кулака, у 1942–1943 гадах яна вучылася кравецкай справе y Антопалi, да яе часта наведвалiся палiцаi, адзiн з iх – Бортнiк – з’ехаy з немцамi.

Цяпер яна працуе тэлефанiсткаю. Наогул, думаю, што гэтыя лiстоyкi магла распаyсюдзiць тая дзяyчына, што прыходзiла да маёй гаспадынi. Ды i сама гаспадыня не раз выказвала сваю незадаволенасць пастаyкамi, якiя абавязана была плацiць».

Да пратаколу допыту прыкладалiся лiстоyкi, на якiх друкаванымi лiтарамi было напiсана: «Смерць савецкiм заправiлам – прыгнятальнiкам народу», «Смерць камунiстам-фашыстам! Смерць здраднiцы Мартынюк».

Юля прачытала цыдулкi, ёй здалося, што гэта правакацыi i яна звярнула да работнiцы архiва з абурэннем:

– Паглядзiце, цi ж гэта почырк Мартынюк?

– Следчым i суду вiдней, я толькi архiyны работнiк, – адказала Антанiна.

Юля перагарнула старонку, убачыла пiсьмо Клаyдзii Мартынюк да Сiроцiна, прабегла яго вачамi i сказала:

– Вось i Сiроцiна яна пераконвае y сваёй невiнаватасцi. Гэтыя падзеi ледзь не давялi яе да самагубства.

– Рэдка якi злачынец гатовы адразу прызнацца y здейсненым, – усмiхнулася Антанiна.

 – Спрацоyвае iнстынкт самазахавання.

13

Пiсьмо Клаyдзii Мартынюк да Сiроцiна:

Іван Самуiлавiч!

Вырашыла напiсаць вам перадсмяротны лiст. Учора мяне выклiкалi y органы дзяржбяспекi i вельмi доyга дапытвалi. Мне здалося, што мяне падазраюць у распаyсюджваннi лiстовак. Іван Самуiлавiч, якая згубная памылка, якi жах! На допыце т. Лыжкiн сказаy мне, што органы дзяржбяспекi не падманеш, а y мяне валасы на галаве паднялiся дыбам, значыць, лiчаць, што падманваю, кажу няпраyду.

Клянуся, Іван Самуiлавiч, чысцiнёй нашай партыi, нашых правадыроy, што я y гэтай справе зусiм не вiнаватая. Я нiчога не ведаю. Я вельмi ганарылася сваёй пасадаю, партыйнасцю i самааддана служыла Савецкай уладзе. У час нямецка-фашысцкай акупацыi я з вялiкаю рызыкаю для yласнага жыцця i жыцця маёй сям’i выконвала yсе даручэннi партызанаy, узначалiла падпольны райкам камсамола, накiроyвала моладзь у партызанскiя атрады i цяпер працую, наколькi хапае сiлы.