На парозе раю

– Калi ласка, – адказала журналiстка i выключыла дыктафон. – Мне хацелася пакiнуць на памяць ваш голас.

– Я чалавек iншага пакалення, вы, напэyна, маглi б быць маёй унучкай.

– Клаyдзiя Мiхайлаyна, выглядаеце вы проста выдатна. Я вам нiколi не дала б вашых гадоy.

– Ай, Юлечка, год туды, год сюды. Якая рознiца? Было б здароyе. Давайце пагаворым па-чалавечы. Я адкажу на пытаннi, задаволю вашу цiкаyнасць. Але, ведаеце, мне не вельмi хочацца, каб пра мяне пiсалi.

– Хiба пра такое можна маyчаць? Нейкiя зламыснiкi абылгалi вас, нi y чым не вiнаватага чалавека, назвалi ворагам народа, а вы будзеце трываць i насiць у сабе сваю крыyду?

– Я yсiм даравала, iнакш не выжыла б… Гэта мой лёс.

Якi Бог даy, такi i прыняла.

– Разумею, але i нягоднiкi павiнны ведаць, што за хлусню трэба адказваць. Калi яны некага абмазалi брудам, дык няхай хоць праз шмат гадоy iхнi бруд вернецца да iх. Усе злачынныя справы абавязкова будуць выкрыты.

– Мне не хацелася б згадваць iхнiя прозвiшчы па той простай прычыне, што, можа, некага з iх i жывога yжо няма.

Самi ведаеце, пра мёртвых дрэнна не кажуць. А калi ёсць у iх дзецi цi yнукi, дык яны ж не павiнны адказваць за грахi бацькоy i дзядоy.

– Мы не суддзi, Клаyдзiя Мiхайлаyна. Мой артыкул нiкому не нашкодзiць. Проста раскажыце пра сябе y той скрушны для вас час, – папрасiла журналiстка.

– Безумоyна, тады мне было вельмi крыyдна i цяжка, што мяне, маладую, апантаную жаданнем працаваць, служыць радзiме, пасадзiлi y турму. Я ж прайшла вайну, была падпольшчыцай, сувязной, партызанкай, выжыла y час акупацыi, а тут свае расправiлiся нi за што.

А як невыносна было пасля таго, як выйшла з турмы! Я аказалася выкрасленаю з жыцця, на працу нiкуды не бралi, скрозь натыкалася на пагардлiвыя позiркi.

На вочы жанчыны навярнулiся слёзы, яна выцерла iх, i, можа, толькi цяпер Юля заyважыла, зморшчаную сухую скуру на руках. Ды i твар раптам пакамечыyся, цi гэта знянацку сонца высвецiла дробныя маршчынкi, якiя перакрэслiлi шчокi, лоб, шыю старой.

– Клаyдзiя Мiхайлаyна, прашу вас, не хвалюйцеся. Усё ж мiнула. Я думала, што вы зможаце паглядзець на той час нiбы збоку i не засмучацца.

– Гэтая рана незагойная. Мiнулае нiкуды не знiкае, яно заyсёды з намi. Ведаеце што, давайце я вам згатую гарбаткi. Прывыкла я там, у Сiбiры, душу адаграваць гэтым напоем, вiдаць, iнакш не атрымаецца y нас гаворкi.

– Буду yдзячная, – адказала журналiстка са сваёю нязменнаю yсмешкаю прыгожа акрэсленых вуснаy.