На парозе раю

Прывiтанне yсiм родным i знаёмым.

    7.11.1946 г.».

15

Юля чытала старонкi лiстоy i yяyляла, што перажыла маладая Клаyдзiя Мiхайлаyна паyсотнi гадоy таму. Ад спачування да гэтай шчырай i светлай жанчыны яна так расхвалявалася, што, здавалася, уласныя няшчасцi i страты адышлi yбок, стаiлiся i не нагадвалi пра сябе. Яна yздыхнула, паглядзела на супрацоyнiцу архiва i спытала.

– Колькi ж у вас такiх спраy захоyваецца?

– Шмат, – спакойна адказала Антанiна Георгiеyна.

– Гэта ж у кожнай папцы занатаваны лёс нейкага канкрэтнага чалавека, загублены лёс.

Пра гэта трэба пiсаць!

– Мала ахвотнiкаy да такой працы. За апошнiя пяць гадоy, пакуль я тут працую, вы першая.

– Я толькi журналiстка. Цi хопiць маiх здольнасцей на тое, каб напiсаць мастацкi твор? Дакументальную аповесць, можа, i выцягнула б, але ж гэта, як вы сказалi, забаронена.

– А вы задумвалiся, колькi людзей жыло на свеце да нас? Пра кожнага не напiшаш, а нейкi абагулены вобраз можна вывесцi.

– Абагулены вобраз? Вы лiчыце, што можна скласцi маё жыццё i ваша? Але я ж нiчога пра вас не ведаю.

– Не, пра мяне не трэба. Я нявартая вашага пяра.

– Вы замужам? – раптам спытала Юля.

– Не.

– Чаму?

– Не атрымалася.

– А мы сапраyды падобныя. Я таксама адна, бо i y мяне не атрымалася, – сказала Юля. – У вас ёсць бацькi?

– Мама памерла пяць гадоy таму. Бацька жывы, пры мне.

– У мяне таксама мама памерла, але даyно. Бацька ажанiyся другi раз. Сапраyды, нешта y нас ёсць агульнае, але i шмат рознага.

Бадай, нас яднае час. Але y адным i тым жа часе людзi жывуць па-рознаму. Напэyна, у напiсаннi гiстарычага твора галоyнае – адчуць час, ягоны водар i смак.

Супрацоyнiца архiва нiчога не адказала, зноy схiлiлася над кнiжкаю. Юля перагарнула яшчэ адну старонку, пачала чытаць i не паверыла yласным вачам. У чарговым пратаколе допыту Клаyдзiя Мiхайлаyна прызнавалася, што гэта яна напiсала лiстоyкi.

«Яе прымусiлi yзяць на сябе вiну? Чаму яна гэта зрабiла? Цi яна сапраyды напiсала yлёткi?» – пытаннi станавiлiся y шэраг, Юля yчытвалася y тэкст i шукала на iх адказы.

Ёй было неабходна гэта зразумець, каб напiсаць праyду пра жанчыну, якая yвайшла y яе жыццё i нават пасля смерцi працягвала суiснаваць побач, можа, таму, што на гэты час у дзяyчыны не было побач блiзкага чалавека. Бацьку яна тэлефанавала гады y рады, з мачыхаю наогул пазбягала гаворак. Унiверсiтэцкiя сяброyкi разляцелiся хто куды, а новых сардэчных таварышак пакуль не знаходзiлася.