Двое на вуліцы

Як толькi пачалася вайна, ён, калгасны рахункавод, пайшоy на фронт. Мацi, не бачачы ад слёз дарогi, праводзiла яго i yсё пыталася: «Петрачок, дык а што ж мне, скажы, з дзецьмi тут рабiць?» «А ён, бач ты яго, – злавалася мацi i зараз, – парадзiy, разважыy – кажа тады мне: „А што я табе, Малання, скажу? Глядзi, што людзi будуць рабiць, тое i ты рабi“. Нiчога сабе, разумна разважыy. А тут адны y партызаны пайшлi, другiя, прайдзiсветы, вiнтоyкi пабралi ды y палiцыю падалiся, трэцiя – пагробнi ды клунi пачалi чысцiць. І yсё ж людзi».

Алег разумеy, што мацi гаворыць так, каб толькi дадзець бацьку: самой жа ёй не трэба было нiчога выбiраць – яна адразу ж стала партызанскаю сувязною. Разумеy, што i гэты yспамiн нагадаyся яму недарэчы, але не так сабе: ён пацвярджаy, што на адну i тую ж рэч можна глядзець па-рознаму.

Як вось i на гэтае «жывi як хочацца». Адзiн пачуваецца шчаслiвым, калi паплёyвае сабе y столь i нiчога не робiць, а другi шчаслiвее толькi y працы. Адзiн прагне, дамагаецца волi, а другому гэтая воля, нiбы горб, толькi замiнае жыць.

У яго зараз была воля, але ён не ведаy, што з ёю рабiць.

А тады, калi мiнуyся шчаслiвы чад першага мядовага месяца, у якiм нiчога i нiкога, апроч сваёй каханай, не бачыш, Алег нечакана для самога сябе засумаваy раптам па халасцяцкай волi i нават не на жарт спалохаyся, зразумеyшы, што страцiy яе назусiм. Тая бесклапотнасць, над якой раней не задумваyся, – што хачу, тое i раблю, куды хачу, туды i iду, – зараз ужо абцяжарылася рознымi нязвыклымi абмежаваннямi, бо перад кожным ягоным жаданнем, як прывiд, узнiкала жонка: а як яна на yсё гэта паглядзiць?

Аднаго разу ён з сябрамi дамовiyся пасля працы схадзiць у шынок i выпiць па куфлю пiва.

Але як толькi яны выйшлi з прахадной, Алег убачыy жонку: Тоня стаяла ля бярозкi i чакала яго. Яму гэта дужа не спадабалася, ён зазлаваy, але yсё ж далiкатна змоyчаy. Яна тады якраз хадзiла Вовачкам, таму Алег не стаy з ёю сварыцца, а паслухмяна падышоy да яе i yзяy за руку:

– Чаго ты тут?

– А мне, Алежка, сумна стала адной, дык я i прыйшла цябе сустрэць.

Ён крыкнуy сябрам, што не пойдзе з iмi, а сам стаяy i yсё глядзеy iм услед, сачыy, як яны, весела смеючыся, размахваючы рукамi – вiдаць, нешта цiкавае расказвалi адзiн аднаму, пайшлi y шынок без яго. Алегу тады вельмi ж хацелася выправiць Тоню адну дадому, дагнаць сяброy, быць з iмi, мiж iх – ён нават адчуваy на губах пену i пах таго пiва, якое яны пайшлi пiць.

Але такое было толькi напачатку.