Пастэга

Чаму такi выбiтны мысляр не разумее гэтых элементарных рэчаy?

Мы зноy смяемся разам.

– Ну i раз ужо мы пачалi аб палiтыцы, варта працягнуць гэтую тэму, – весела кажу я. – Толькi вось зараз я прынясу зялёны чаёк i печыва.

Чай ужо на стале. Пара клубiцца над цёмным акiянам пасярод фаянсавых берагоy. Серабрыстая, узорыстая лыжачка прыемна бразгае y светлым кубку. Печыва з шакаладнай глазурай на невялiкiм сподачку, упрыгожаным сiняватым арнаментам. Аля бярэ яго сваiмi прыгожымi пальчыкамi i акуратна кусае, падносячы вольную далоньку да падбародка i ловячы крошкi.

Як жа гэта мiла.

– Кхм, пагаворым аб дэмакратыi, – уступаю я, хоць мне i шкада yклiньвацца y iдылiчную карцiну, створаную дзяyчынай i шакаладным печывам.

– О так, – адклiкаецца госця.

– Не гавары з набiтым ротам! – строга загадваю я.

– Прабачце, сэр, – адказвае яна i глядзiць на мяне смяшлiвымi вачыма.

– Якое тваё стаyленне да яе, да гэтай самай дэмакратыi? – запытваю я.

– Строга негатыyнае, – Аля сур'ёзна глядзiць на маё раскладное крэсла.

– Гэта чаму ты так думаеш?

– Каб у нас была палемiка, – паказвае мая госця. – Ты ж сам казаy, што часам карысна заняць нават тую пазiцыю, на якой насамрэч не знаходзiшся звычайна, i гэта проста дзеля трэнiроyкi y палемiцы.

Я развёy рукамi yсiм сваiм выглядам кажучы: «Нядрэнна! Вельмi нават! Мая школа!», а затым вымавiy.

– Тады з вас аргументы, паненка, а не толькi факты.

– Дэмакратыя зло, бо гэта дыктатура большасцi, – трохi падумаyшы паiнфармавала дзяyчына.

 – Дзесьцi я такое чытала.

– Нядрэнна, – ацанiy я. – Аднак па сутнасцi гэта сафiзм. Існуюць розныя дэфiнiцыi для паняцця дыктатуры. Калi гэта yсяго толькi прамое кiраванне групы таварышаy, гэта значыць у нашым выпадку, групы, што завецца большасцю, то дэмакратыю можна назваць дыктатурай, аднак кiруючая група y дыктатуры, калi yлада наогул належыць групе асоб, а не аднаму дыктатару, павiнна дэманстраваць нейкiя вiдавочныя прыкметы манапалiзацыi yлады, а нярэдка дэманструе i рысы валюнтарызму, тады як большасць, у межах добра пабудаванай дэмакратычнай мадэлi, чуе меншасць i на палiтычны суб'ект могуць уплываць iншыя палiтычныя суб'екты.

Фармальныя прыкметы дыктатуры, пры yказаным вышэй падыходзе, калi нехта выдае камусьцi дырэктывы, можна выявiць наогул у любой уладзе, у гэтым яе сутнасць, бо yлада заyсёды прадугледжвае, што нехта кiруе кiмсьцi.