Син биир күүтэр эбиппин…

Сол кини илиитин анныттан Аанчыгым кыа хаан ортотугар сытан барбыта… Ааттаспыт-эрэммит курдук хара?ын ооккотун саа?ын тухары бы?а симмитэ. К?лэр-??рэр, ы?ырдахпына хайы?а т??эр бэйэтэ ы?ырбыппар, ытаабыппар кы?аммата?а «сиэтигит ээ, абабын, то?о бу курдук кэбилээтигит?» диэх курдук этэ. Сиэбиттэр би?иги баарбыт. Сиэбит ийэтэ, а?ата бааллар. Кини о?о… о?о этэ, этэ-хаана ситэ илик этэ. Ону би?иги са?ардыы атан эрэр ньургу?ун курдук ??нэн эрдэ?инэ, к????лээн, ки?и оло?ун талбыппытынан дьа?айан, ?л?? т?гэ?эр умсары анньан сарбыйбыппыт.

Ол алдьархайын ха?ан ?йд??б?т, билэбит, онноо?ор кэпсэттэххэ кэрэхсиир суох, арай с?рэхпэр баастаах мин Аанчыкпын кэбилээбиппин умнуом суо?а…

Онтон бэттэх дьоллоох оло?у олорбуппун билбэппин. Барыта хайдах эрэ т??л-бит курдук, хайдах эрэ итирбиттии балааскайдыы эрэ сылдьар бы?ыылаахпын. Ол да буоллар дьонум кы?айаннар икки?ин ойох ылбытым. Онтукам миэнэ миэнин курдук эмиэ ?лб?тэ. Ол кэнниттэн дьонум эмиэ ?л?нн?р, дьиэ-уот диэнтэн тэлэ?ийэн, т?р?т?р о?о минньигэ?э, тэ?нээх до?ор таптала диэни билбэккэ, туох эрэ курдук ха?ан суолга туора охторбун кэтэ?э сылдьар му?наахпын.

Оо, Аанчыгым, Аанчыгым, чыычаа?ым о?отун…

О?онньор ытаата.

– Чэ бу курдук идэлээхпин. Кинини санаатарбын эрэ хайдах да кыаммаппын. Дьэ аны арыый буолаа инибин. Бу ыанньыйбыппын та?аардым.

Бу икки ардыгар сайы??ы т??н сырдыы бы?ыытыйда. О?онньор хайдах да кыайан утуйбата. Онтон утуйбакка эрэ туран, дьон у?уктуохтарын иннинэ, та?а?ын абырахтана олороохтообута…

1927

Охоноон

(1921 сыл)

I

Кы?ын.

Сарсыардаа??ы омун тымныы тумана, у?уоргу тыа к?ст?бэт гына будул?ан буолан турбута. Ки?и-с???? тыына бииргэм и?иирэн эрэр курдук сып-сыыгынас этэ. Мастыын-оттуун барыта чо?кунас тыастаммыта. Бэл диэтэр к?с бы?а?астаах ыал хал?анын тыа?а «кыыкыр» гынан и?иллэр этэ.

Дьэ тымныы б??? буолта!

Бу ?л?гэр тымныыга сирэйиттэн-хара?ыттан уу ыгыллан тахсыар диэри ыга то?мут биир хамначчыт уол у?ун ба?айы хотонноох, икки сирэйдээх о?охтоох суоруу бала?а??а киирэн иттэ турар этэ.

Ол турда?ына: «Нохоо, тахсан аты к?л?й эрэ!» – диэтэ тойоно Б??т?р о?онньор.

– С?п. Ол ханна байа?ын? – диэн, холумта??а ата?ын тос-тос тэбиэлии-тэбиэлии, то?он б?л??ст?б?т тылынан уол ыйытта.

– Нохоо, аны эн эрэпкиэм буола??ын ыга ?ктээри, мин ханна барарбын силиэстийэлээти? дуо?! Бэйи, аргыый хабар?абар т?с! Ол эрээри, ба?ар, хотон куттуоххут да?аны суо?а! – диэн о?онньор суон к??мэйинэн суо?уран кэбистэ.