Син биир күүтэр эбиппин…

Суох, хата Охоноон ?р??-хара к?л???н?н атын дьон дьолугар тохпот, хаа?а?ы, мэрэбэдэйи туппат, баай батталыгар биир тылы утарбат буолан, у?уктубат у?ун уутун утуйбута…

Онтон Чооруос, ?с ма?ы т??эрэн баран, Охоноо??о барда. Хааныгар хам то?мутун нэ?иилэ хо?нордо. Ба?ана курдук хороччу то?мут ки?ини туруору анньан, к?т???н илдьэн, аны ыалдьыа диэх курдук, ма?ын ?рд?гэр аргыый сытыарда уонна, а?аар ?т?л?г?нэн то?о эрэ сирэйин-хара?ын саба ууран баран, ?р???сп?т курдук ма?ын кыстаан, т?ргэнник испиискэ ылан уматта.

Лабаххай тыа?а та?ыгыраабытынан барда. Сытыы ты?ырахтаах кыыл тииккэ ыттан эрэрин курдук, мас устатын тухары уот тиэтэйэ-саарайа, бачыгырыы с??рдэ. Утаакы гыммата. «?аай, дьэ оттобор угуннум», – диэх курдук, т?г?р?йэ к?т?н ылла, са?ынньа?ын т??т?н к??дэмчилэттэ, онтон, «дьэ-дьэ» диэххэ айылаах, сирэйин салаан хараары?натта.

Дьэ улам-улам амта?ыйбыт курдук, китиэккии-киэбирэ, сирилээн истэ. К??нэ кытарда, ортото хараарда, кы?ыл хаан то?мут т?б?рэ?ин курдук, ыарахан кыымнаах кыырык т?л?н? к??г?н?? к?тт?.

Чооруос, к?р?н туран, этэ саласта, куйахата ытырбахтаата, у?уо?а босхо барда. «Бостуой уматаммын», – дии санаата, дь???нэ уларыйда, б?т?н барда…

Уот к?т?р, илэ-бааччы кыайан-хотон, ?ллэ к?л?мн??, ?рг??? у?уктанан, к??г?н??-к??г?н??, са?ыгырыы-са?ыгырыы, бачыгырыы турда. Ол аайы тыа т?гэх к?л?к хара?ата, улаатан кэлэ-кэлэ, ынчыктыы-ынчыктыы, и?иэттэн кэби?э сытта.

?ук! Дьэ си?нэн со?отохто намтаата. Бы?ыта-хайыта тыытарга дылы гынна, хараарбахтаата, будулуйда уонна ???х хара буруо ?ллэ-л?гл?р?йэ оргучуйан та?ыста.

Онтон к?рд?хх?, харам улам-улам кыччаата, бытарыйда, арай т?б?т?н эрэ у?уо?а харааран сыппахтаата. Онтон уот: «Дьэ б?тэн эрэр», – диэн, холкутуйбут курдук, м?лт??т?, бытаарда, улаханын б?тэрэн, кыратын итигэстэ?эн барда.

Онуоха к?рд?хх?, били т??к?г?р тиит лабаатын хаара ууллан, харах уутун курдук таммалыы турар этэ. Тыам и?э, эмиэ санаар?аабыт, со?уйбут курдук, ылы-чып буолла.

Арай ар?аа э?ээртэн м?л?й??н?нэн ахсааннаах уоттаах сулустар хара ???х буруону курдаттыы ???н эрэр уот оннун, ытыыр курдук, чипчили?нии-чипчили?нии, к?р?н турбуттара…

1927

Сордоох суха

Саас буолан, от-мас тэтэрэ симэнэн, чэлгийэн турда.

К?м?с к??мэйдээх к?нд? ырыа?ыт чыычаахтар ?нд?л к??х халлаан к???л к??лэйигэр к??рэйэ к?т? к??гээн б???н? т??эрдилэр.

Туох барыта тилиннэ, ??рдэ. Ийэ сир кэскиллээх чээл сирэм ньуура тубуста, дьэрэкээн та?алай дь???нэ кэйдэ.

Бурдук ы?ыыта буолла.