На дняпроўскім лузе

Дый каго сустрэнеш, калi y вёсцы засталося yсяго шэсць хат «жывых» – у дзвюх жывуць дзядулi з бабулямi, у адной – стары дзядзька з двума сынамi-халасцякамi, яшчэ y адной – удава-пенсiянерка, а летам на yскраi вёскi y малюсенькай хатцы, якая засталася ад бацькоy-нябожчыкаy, пасяляецца дачнiк з горада. Вось i yвесь сучасны «кантынгент» гэтай вёскi, якая, здаецца, зусiм нядаyна яшчэ была вялiкай, шматлюднай, шумнай, вясёлай, а стала неперспектыyнай… Большасць яе жыхароy перасялiлiся yжо на могiлкi, знайшлi спачын у маладым бярэзнiку.

Могiлкi размяшчалiся на значнай адлегласцi ад вёскi, на мяжы двух раёнаy. Хавалi нябожчыкаy тут з усёй ваколiцы – вёсак Белыя Берагi, Прырэчча i пасёлка Цiхi Кут. І з суседняга раёна на стары могiльнiк, дзе знаходзiцца прах колiшнiх паноy, падкладвалi нябожчыкаy. Перасяленне апошнiм часам iшло актыyна…

Наведванне вясковых могiлак, дзе пахаваны iх родныя i блiзкiя, стала yжо для Максiма i Марыны Новiкавых сямейнай традыцыяй. Абое – i муж, i жонка – адчувалi yнутраную патрэбу як мага часцей бываць у гэтай цiхай мясцiне, дзе знайшлi вечны прытулак Марынiны бацька, мацi, старэйшы брат, дзед, прадзед, бабулi i прабабулi, стрыечныя родзiчы, сваякi.

– Я ж як пабуду тут, дык быццам сустрэнуся з усiмi, – казала Марына.

Аднавяскоyцы, большасць з якiх даyно yжо абжылiся y гарадах, звычайна прыязджалi сюды на Радаyнiцу або перад ёй, як у каго атрымлiвалася. Частыя паходы Новiкавых на гэтае новае «паселiшча», якое з кожным годам пашыралася, можна было растлумачыць яшчэ i тым, што размяшчалася яно y невялiкiм гаёчку, дзе, акрамя прыгожых бяроз, раслi маладыя клёнiкi, лiпкi, рабiнкi, было тут i некалькi дубкоy.

За восень вецер наносiy кучы лiсця. Таму Новiкавы yзялi за правiла позняй восенню вычышчаць лiсце i yсё смецце, якое накоплiвалася тут за лета. Бо вясной тады рады не дасi, таму што плошчы, якiя iм даводзiлася прыбiраць, немалыя: Максiм налiчыy ажно чатырнаццаць магiл. Штогод Новiкавы фарбавалi агароджы, наводзiлi парадак. Звычайна бралi з сабой i дзяцей – сына Алёшу i дачку Олю, калi тыя яшчэ былi школьнiкамi, а цяпер яны – студэнты, мелi менш часу для такiх паездак.

– Звярнi yвагу, – працягвала Марына, – тут ужо адвялi месца i яшчэ аднаму чалавеку!

– Нiчога дзiyнага, – адгукнуyся Максiм, – кожнаму хочацца быць побач са сваiмi. Я вось таксама…

– Зноy ты заводзiш сваю «шарманку»! – сярдзiта перабiла яго Марына.