На дняпроўскім лузе

Максiм ведаy яе яшчэ з маладосцi, калi Фёдар толькi пазнаёмiyся з ёй. Быy i на вяселлi y iх. Потым нярэдка сустракалiся. Клава yсё жыццё нiдзе не працавала, бо выхоyвала дзвюх дачок. Хаця, чаго крывiць душой, магчымасць iсцi працаваць была, ды яшчэ якая: Фёдар забраy сваю мацi да сябе, тая рыхтавала абеды, глядзела дзяyчынак. Але Клаве – па адукацыi тэхнiку-тэхнолагу хiмiчнай прамысловасцi – страшна было распачынаць сваю працоyную дзейнасць, i яна абiвала бакi, сноyдалася па кватэры. Балазе, кватэра чатырохпакаёвая, месца хапала.

Фёдараy бацька памёр рана. А y мацi, якая хоць i стала жыць у сына бесклапотна, як у вёсцы казалi, у «шайнасцi», нечакана выявiлася невылечная хвароба. Тады y Клавы закруцiла y носе, паставiла Фёдару yмову: мне твая мацi не патрэбна, з бальнiцы да сябе y кватэру не пушчу, бо раптам заражуся!

Фёдара выручыла стрыечная сястра Ганна, якая жыла y iншай вёсцы адна, была яшчэ пры сiле.

Максiм у той час жыy далёка ад родных мясцiн, не ведаy усiх падрабязнасцей. А калi нарэшце сустрэy Фёдара, той, на добрым падпiтку y гонар сустрэчы, па сакрэту сказаy: «Пастаyлю на ногi дачок – i скажу «Бывай!» сваёй Клаyдзii Анiсiмаyне за яе такiя адносiны».

Хаyтуры справiла пляменнiца мацi Фёдара, Ганна. Прыехала i Клава. Спрабавала нават пусцiць слязу, але гэта выклiкала толькi прыкрасць i злосць у тых, хто быy побач.

Час бяжыць хутка. Не стала на свеце i Ганны. Фёдара, як высветлiлася пазней, жонка на пахаванне стрыечнай сястры не пусцiла.

…Пакуль Максiм распытваy у Клавы пра жыццё-быццё, запiсаy iх новы нумар тэлефона, вярнуyся з працы i Фёдар. Узялi па чарцы за сустрэчу. Высветлiлася, што дачок сваiх Фёдар «паставiy на ногi» – даy вышэйшую эканамiчную адукацыю, уладкаваy у яшчэ адзiн «вуз» – выдаy удала замуж, але Клаве «Бывай!» не сказаy. Прывык, вiдаць. Дый характар такi, як кажуць, цямця-лямця.

І тут Максiм стаy здалёк падводзiць да таго, што нядобра так – не бываць на родных могiлках.

– Хiба ты забыy, сябра, як над табой калацiлiся бацька з мацi? Як яны цябе любiлi i шкадавалi? Ты ж адзiны сын! Што з табой здарылася? Дажыyся, што чужыя людзi нават павязваюць на крыжах стужкi, прыбiраюць на могiлках вясной лiсце, шыгалку, пясочку падсыпаюць…

Клава зацята маyчала, а Федзя згодна кiваy галавой i падтакваy: трэба, абавязкова трэба з’ездзiць.