Ел Шоңы. Сәскелік шақ. I кітап

К?бен кетiп бара жат?ан Жанкелдiге тiл ?атып, то?татып с?з баста?ан едi. "А?асы негiзiмiз бiр, тiлiмiз бiр халы?пыз ?ой. Сiз алмаса?ыз менi о?т?стiкке сатады. Одан кейiн менi? сорла?аным. А?асы, сол с?ра?ан а?шасын берiп менi алы?ызшы». К?бен с?зiнде жалыну бар едi. Жанкелдi мына жас ?спiрiмдi аяп кеттi, а?ыры ал?ан. Былай шы??ан со? с?ра?ан одан. «Сен жыл?ы ба?ып, ?ой жаюды бiлемiсi??» «Бiлемiн. Бiра? менi? одан да зор ?нерiм бар. Жыл?ыны? ж?йрiгiн айта аламын. Адам бойында?ы к?рiнбей т?р?ан ?нердi бiлемiн».

Жанкелдi оны? мына айт?анына сене ?оймады. К?дiктене ?арады. Еште?е айт?ан жо?. Елге алып келген.

К?беннi? айт?анында еш?андай ?тiрiк жо? екен. Елге келген со? бiрнеше аты сынатып к?рген. Оны? ж?йрiк деген аттары шын ж?йрiк едi. Жанкелдiнi? К?бен к?птi? бiр еместiгiне к?зi ?бден жеткен. Содан, талй айт?аны тура келдi. Жанкелдi К?бендi ??л есебiнде ?стамады. Ауылда еркiн ж?рдi. Арада бiраз жылдар ?ткен болатын. А?ыры, Жанкелдi К?бенге бостанды? берген едi. Астына ат мiнгiзiп, елiне жiберген.

Ол кеткен. Арада бiр ай ?ткенде, ?айтып келген. К?п уа?ыт ?ткендiктен елiн жатсынып, сия алма?ан болуы керек, керi орал?ан. А?ыры, Жанкелдi ауылынын бiр ?ыз алып берiп, осында ?мiр с?рiп жатыр едi, содан берi К?беннi? бiлгiрлiгiн ба?алап ауыл адамдары б?рi де сыйлайтын. Алайда, К?бенде бала болмады. Жанкелдi айт?ан: «Сен ?рпа?сыз ?тесi? бе, та?ы ?йел ал. ?аласа? менi? балаларымны? ?ыздарыны? бiреуiн ал». «Ж?ке, ?ажет емес, менен бала болмайды. Анау ?ызды ал?ан т?нi Жаратушымыз аян берген. Менен ?рпа? болмайды. ?ызынды ба?ытсыз ете алмаймын. Осылай да ?мiр с?ремiн». С?йтiп, К?бен ал деген ?ызын алма?ан. Сол бiрiншi ?йелiмен ?мiр с?рiп жат?ан.

О?у?а жiберер алдында немересi Шо?ды да сынат?ан едi. "Ж?ке, о?у?а берiнiз б?л бала?ыз ?шiн е? д?рыс жол. Ба?ытты болады, алдына ешкiм келе алмайды, елге с?зiн тындататын, не айтса да д?л табатын болыс болады» -деген. Екi ойлы болып ж?рген Жанкелдi К?беннi? айтуымен Шо?ды орыс- татар мектебiне берген болатын.

К?беннi? керемет ат сыншы екенiн бiлiп ал?ан ел, арнайы ша?ыртып аттарын сынататын. Ондайлар?а ?ырсы? мiнезi бар ол бара бермейтiн. Тек, осындай ?лкен жарыстарда ?ана келiп аттарды сынайтын. К?бен ат сынай баста?анда оны? манайында ел ?аптан кететiн. Б?гiн де солай болды. ?аза? ?ызы? халы?, к?нi б?рын жарыс болмай жатып ?з аттарын ма?та?анын ?натады. Бiра? К?бен ондайды жасамайтын. Адамдарды? байлы?ына, кедейлiгiне ?арамай турасын айтатын.