Ел Шоңы. Сәскелік шақ. I кітап

—Осы ру iшiндегi аты шулы Т??iрберген балалры сендер айты?дар. То?аларды? еш?айсысы сендерден асып кетпейдi. —Соны жа?сы бiлетiн ?о?ыр??лжа с?здi содан ?дейi осылай ?оз?ап отыр?ан.

?уелiнде жаман ?ор?ып ?ал?ан Сапа?, с?лтанны? жалпы То?аларды атта?анынан кейi к??iлi жай тап?андай болды. ?йтпесе, ?здерiне кiн? та?ып А?мола т?рмесiне апарып жаптырып ?оятындай к?рiнген.

?асында отыр?ан ?орысбайды? Баймырзасы отырып:

– ?лген адам ?айтып келмейдi. Ашы?ын айты?ыз, бала?ызды? ??нына не тiлейсiз?

?о?ыр??лжаны? к?тiп отыр?аны да осф с?з едi.

Ендi к??iлдегiсiн айтты:

– Шы??ысты? ??нына ешн?рсе те? келмейдi. О?ан осы отыр?а Б?кiлТо?аны? байлы?ы жетпейдi. Баймырзад?рыс айтасы? ?лген адам ?айтып келмейдi. Мен ?аза? жолымен хан т??ымы атаусыз ?алмасынды ойлап ?ш мы? жыл?ы с?раймын.

С?лтан осы арда баласыны? ?лгенiне п?лен жыл ?ткен со? мындай ??н с?рап отыр?анына ел т?сiнбедi. Жинал?андарды? ?лгi с?лтан с?зiне к??iлдерiнде ашу ойнап кеттi. М?ндабасыну бар екенiн сезген. Бiра? еш?айсысы а?а с?лтан?а ?арсы еште?е айта алмады.

?о?ыр??лжаны? бар ойы осы баласыны? ?лiмiнен осында То?аны? барлы? т?уiрлерi жиналып ?ал?анда пайда табу болатын. Сонды?тан ?дейi осы жайды?оз?ап отыр.

?ш мы? жыл?ы дегенi Сапа?ты? жанына батып кеттi. ?лгi с?зiне ?ара?анда оны? к?бiн Т??iрберген т??ымдары т?лейтiнiне к?зi жеттi. Шыдай алмай айтып сал?аны:

С?лтеке, со?ыс бол?ан со? ?лiм болмай т?рмайды ?ой. П?лен уа?ыт ?ттi. Ендi келiп м?ны?ыз не?

?о?ыр??лжаны? Сапа?ты? мына с?зiне ?аны ?айнап кеттi. Оны? мына с?зi ?зiн басын?андай к?рiндi.

Мына айт?аны ?ара ?аза?тарды? к?шейiп бара жат?анын к?рсеткендей болды. Ызалы с?лтан турасын айтып:

– Хан т??ымын ?ара ?аза? ?лтiрсе бая?ыда не жасаушы едi?

– Мен осы уа?ыт?а дейiн ?ара ?аза?ты? хан т??ымын ?лтiргенiн естiгем жо?.

– Естiмесе? сен ендi естiп отырсы?, Т??iрбергекннi? т??ымдары. Алдында айт?ан с?зiн ?айталап айт?ан а?а с?лтан. Б?л с?з ?лгi Сапа? с?зiне орай айтыл?ан едi. Артынша с?лтан: То?алар б??ан не айтасы?дар? – Б?л отыр?андарды? б?рiне ?ойыл?ан с?ра? едi.

Отыр?андар не айтарларын бiлмей отырып ?алды. ?о?ыр??лжа с?зiн ?рi ?арай жал?ады. Хан т??ымын ?лтiрсе басын алады, мен оын жасамай-а? ?ояйын. ?аза??лгеннi? ??нын т?лейдi. Соны жаса?дар деп естерi?е салып отырмын.

Осы арада бая??ыдан Сапа??а ызасы келiп ж?рген Таубай:

– С?лтеке б?л с?зi?iзорынды. Адам ?лсе ??нын т??леу бая?ыдан келе жат?ан т?ртiп, сiз турасын айтты?ыз, – дедi Таубай. С?лтан мына шалды? ?ай жа??а сiлтеп отыр?анын т?сiнбей ?алды.