Святло далёкай зоркі

Вiнаватага сяляне маглi пакараць фiзiчна, але самым ганебным з’яyлялася мянушка Пчаладзёр, якая пераходзiла i на яго дзяцей.

На думку беларусаy, пчолы добра водзяцца толькi y самых сумленных людзей, таму кожны пчаляр у час работы каля борцяy лiчыy за правiла памiрыцца з суседам, не думаць пра яго дрэнна.

У ролi прымiрыцеляy часта выступалi пчолы. Варта было рою аднаго суседа пасялiцца y вуллi другога, як тыя з ворагаy ператваралiся y сябрукоy, лiчылi yчынак пчол боскай воляй.

Часта борцямi карысталiся некалькi чалавек разам.

Збор мёду з’яyляyся святам для yсяго паселiшча.

Памешчыкi нейкiм чынам даведвалiся пра такiя паселiшчы i сiлай ператваралi сялян у сваiх падданых. Уласнасць палешукоy, у тым лiку i борцi, пераходзiла ва yласнасць памешчыкаy. Па гэтай прычыне бортнiцтва на Палессi паступова выраджалася. Другой прычынай выраджэння бортнiцтва было знiшчэнне лясоy для прамысловага выкарыстання.

Умоyныя знакi yласнасцi ставiлi палешукi i на iншых прадметах, якiя не з’яyлялiся агульнай уласнасцю.

Убачыць селянiн свабодны кавалачак сенакосу, дрэва, якое можа спатрэбiцца яму для пэyнай справы, i адразу ж убiвае побач калок, абвязвае яго вяхоткай з травы. З гэтага моманту тут не можа гаспадарыць нiхто iншы.

Асянiны. У архiве даследчыка ёсць цiкавае апiсанне асянiн – дня памiнання продкаy, асеннiх Дзядоy. Адзначалася гэтае свята праз тры тыднi пасля Пакроваy. Да гэтага часу асноyныя сельскагаспадарчыя работы былi выкананы, можна было крыху адпачыць.

Напярэдаднi свята мужчыны наводзiлi парадак у дварах, забiвалi кабаноy, цялят, авечак, гусей. Жанчыны завiхалiся на кухнi, думалi, як лепш сустрэць гасцей, чым парадаваць дамашнiх.

Перад тым як сесцi за святочныя сталы, палешукi iшлi y лазню, апраналiся y чыстае адзенне. У гэты дзень нават у бедных сялян падавалася не менш як сем абрадавых страy. У больш заможных сялян рыхтавалi да адзiнаццацi страy. Абавязковымi былi тут куцця, кiслая капуста з ялавiчынай, юшка, верашчака, посныя стравы.

Не забывалi, вядома, i пра памерлых продкаy. Успамiналi iх цёплым словам, ставiлi на падаконнiк талерку, у якую клалi па лыжцы кожнай стравы: няхай душы блiзкiх таксама далучацца да застолля. Гаспадар запальваy свечку ад агню перад абразамi, звяртаyся да памерлых са словамi: «Прыходзьце да нас на асянiны yсе тыя, што займалi гэту сядзiбу». Каб не патрывожыць спакой продкаy, гаворкi за сталом вялiся нягучныя.