Ислам модернизациясы. 1 Бөлім

Исламда З?бур Т?ураттан кейiнгi екiншi ж?не Алла? т?сiрген кiтапты? к?лемi жа?ынан е? кiшiсi болып саналады. Ислам теологтарыны? к?пшiлiгi Забурды Псалтирь деп санайды. Д?уiт пай?амбар М?саны? шари?атын басшылы??а алды, ал Забур М?саны? шари?атын одан ?рi ны?айту?а ша?ырылды. Забурды? ?ле?дерi (забурлары) поэтикалы? стильде ашылды. Инжил – Ислам пай?амбары Иса?а т?сiрiлген ?асиеттi жазба. ??ран бойынша Інжiл Т?уратты? а?и?атын растау ?шiн т?сiрiлген. Бастап?ыда Інжiл тек ауызша д?ст?рде ?ана ?мiр с?рдi ж?не Исадан кейiн бiрнеше онда?ан жылдар ?ана оны? ал?аш?ы жазбалары пайда болды.

Бiздi? заманымыз?а жеткен Інжiл м?тiндерi Иса пай?амбарды? кейбiр iстерiн жеке т?л?аларды? ?айталауы ?ана бола отырып, бастап?ы Інжiлдi? ма?ыналарын iшiнара ?ана к?рсетедi. Ислам д?ст?рi бойынша Алла Та?ала ж?з шиыршы? (сухуф) т?сiрдi, оны? 21-i Адам?а, 29-ы Шиске, 30-ы Ыдырыс?а ж?не 10-нан Ибра?им (Ибра?им) мен М?са?а (М?са?а) т?сiрiлген. ??ран (араб тiлiнен аудар?анда – дауыстап о?у) – м?сылмандарды? басты ?асиеттi кiтабы. ??ран 22 жыл бойы Ж?бiрейiл перiште ар?ылы М?хаммед пай?амбар?а б?лiк-б?лiммен жеткiзiлген ??дайды? жаратылма?ан ж?не м??гiлiк с?зi болып саналады. М?хаммедтi? к?зi тiрiсiнде ??ранны? мазм?ны жадтан жеткiзiлдi. Ол ?айтыс бол?аннан кейiн ?дiл халифа Османны? б?йры?ымен ??ранны? жазбаша м?тiнi (мусхафы) жина?талып, халифатты? ?рт?рлi б?лiктерiне жiберiлiп, канонды? деп жарияланды. ??ран м?тiнi 3-тен 286-?а дейiн аяттарды? (аяттарды?) саны ?рт?рлi 114 тарау?а (с?реге) б?лiнген. ?рт?рлi сана? н?с?алары бойынша ??ранда 6204-тен 6236-?а дейiн аят бар. С?релердi? ретi оларды? мазм?нына немесе шы??ан уа?ытына байланысты емес. Е? бiрiншi «Фатиха» с?ресi ерекше ??рметке ие, оны м?мiндер д??а ретiнде жиi о?иды. ??ранны? басым б?лiгi рифмалы? прозамен жазыл?ан. ??ранны? барлы? с?релерi (9-шы с?реден бас?асы) «Аса ?ам?ор, ерекше мейiрiмдi Алланы? атымен…» деп басталады. ??ран м?тiнi тек араб тiлiнде ?асиеттi, ал оны? аудармалары, м?сылмандарды? пiкiрiнше, шынайы ма?ынаны жеткiзе алмайды. Неге??? Б?л шамалы бiрде?е т?сiнгеннен де жаман ?ой. Мiне сонды?тан ?азiр ?асиеттi Ислам жерлерiнде со?ыс, ашты?, жарылыс, елден безу. Басты себебi – ??ранны? а?и?атын т?сiнбеу немесе со?ан сай ?рекет етпеу.

Ислам догмасыны? орталы? ережелерiнi? бiрi – пай?амбарлар ар?ылы ила?и уахи т?сiру iлiмi. Алла та?ала адамдар?а елшiлерiн жiберiп, олар ар?ылы ?зiнi? ?улиелiктерiн, ерiк-жiгерiн ашып, оларды ж?ма?та ??т?арылатын ха? жол?а ба?ыттайды.