Ислам модернизациясы. 1 Бөлім

Ибн Муфлих «?л-Адаб аш-Шария» (1/175) кiтабында былай деп жазды: «?л-У?тик ?мiршiсi кезiнде Ба?дадты? м?сылман фа?и?тары ?бу Абдулла Ахмад ибн Ханбал?а келiп, о?ан ша?ымданды: М?сылмандарды? жа?дайы оларды? арасында ??ранны? жаратылуына ж?не т.б. туралы терiс к?з?арастарды? таралуына байланысты ?те ?иындады. Олар билiк пен с?лтан?а наразылы?тарын бiлдiрдi. Имам Ахмад олармен б?л м?селенi тал?ылап, ж?ректерiнде С?лтанны? ?рекеттерiне наразылы? бiлдiрудi б?йырды, бiра? ешбiр жа?дайда о?ан мойынс?нудан бас тартпауды, м?сылмандарды? бiрлiгiн б?збауды, оларды? ?анын т?кпеудi, м?мкiн болатын н?рселер туралы ойлануды б?йырды.

Оларды? ?рекеттерiнi? салдары ж?не сабрлы? туралы ойлану?а ша?ырды». Б?л М?хаммед пай?амбарды? с?ннеттерiн ?айта жа??ыртып, ?мiрiнi? со?ына дейiн Исламды надандарды? ?ате к?з?арастарынан арылтып, оны ?ор?ау?а ?мтыл?ан ?лы ?алымдарды? бiрi имам Ахмад ибн Ханбалды? (?. 241 ж. ?лген) пiкiрi. ?лы ??лама ж?не за?гер Ахмад ат-Тахауи (?.ж. 321 и.к. ?айтыс бол?ан) ?зiнi? шынайы исламды? сенiмдер туралы кiтабында былай деп жазды: «Бiз имамдарымыз бен ?мiршiлерiмiзге ?арсы с?йлеудi, тiптi олар ?ателесiп, ?дiлетсiздiк жасаса да мойындамаймыз. Бiз оларды ?ар?амаймыз ж?не олар?а ба?ынудан бас тартпаймыз. Бiз олар?а мойынс?ну ар?ылы ?лы да ??дiреттi Алла?а мойынс?нып жат?анымыз?а сенiмдiмiз. Ал олар?а мойынс?ну ?р н?рседе парыз, тек олар к?н? жасау?а б?йырмаса. ?рдайым басшыларымызды Алла тура жол?а салсын, денсаулы? берсiн деп тiлеймiз». Имам ат-Тахауидi? б?л с?здерiне т?сiнiктеме бере отырып, шейх ?ли ибн ?бу ?л-'Изз «?л-А?ида ат-Тахауия» кiтабына жаз?ан т?сiнiктемесiнде былай деп жазды: «??ран мен С?ннет ?мiршiлерге мойынс?нба?ан жа?дайда ба?ыну ?ажеттiгiн к?рсетедi. Тек к?н? жасау?а ?мiр етпесе. Алла Та?аланы?: «Алла?а бой?сыны?дар, елшiсiне ж?не аралары?да?ы ?мiршiлерге бой ?сыны?дар» деген с?зiн ойлап к?рi?iзшi. Алла Та?ала: «Пай?амбар?а бой ?сыны?дар» дегенiмен, «Іштерi?дегi ?мiр иелерiне бой ?сыны?дар», – демеген. Ол б?л етiстiктi ?айталамады, ?йткенi билiк иелерiнi? ?здерi мойынс?ну?а лайы? емес. Олар Алла? пен Оны? Елшiсiнi? ?мiрлерiне с?йкес келетiн барлы? н?рселерде мойынс?нулары керек. Алайда Алла Та?ала пай?амбар?а мойынс?ну?а келгенде «мойынс?н» етiстiгiн ?айталады, ?йткенi о?ан ба?ын?ан адам Алла?а ба?ын?ан. Алла елшiсi адамдарды Алла?а мойынс?нбауынан шы?аратын ешбiр н?рсенi б?йырмайды. Ол к?н?сiз, ал кез келген бас?а ?мiршi Алланы? ?алауына ?айшы келетiн н?рсенi ?мiр ете алады.