Ислам модернизациясы. 1 Бөлім

Намаз о?у ?шiн мешiтке барар жолда?ы ?рбiр ?адам – сада?а. Жолдан ?тiп бара жат?андар?а ?олайсызды? тудыратын н?рсенi алып тастау да сада?а болып табылады» (Б?хари, Сулх, 11; Муслим, Зекет, 56). ?здерi?iз бiлетiндей, адам ?мiрiндегi е? ма?ызды н?рсе денсаулы?. Буындарымыз бен с?йектерiмiз, я?ни ?а??амыз бiр мезгiлде ?мiрiмiздi? ж?не денсаулы?ымызды? негiзi болып табылады. Сонды?тан ?р буын?а к?нде сада?а беруiмiз за?дылы?. ?йткенi, шын м?нiнде, ?рбiр жа?а к?н жа?а ?мiрдi? басталуын бiлдiредi. Осы ж?не бас?а да осы?ан ??сас хадистерге с?йене отырып, денемiздегi ?рбiр буын ?шiн сада?а бар деп айта аламыз.

?рбiр адам а?засында 360 буын бар. Сонды?тан оларды? ?р?айсысына к?нде сада?а беру керек. Бiр ?ара?анда, б?л ?те ?лкен ж?не ауыр парыз болып к?рiнуi м?мкiн. Алайда осы ж?не осы?ан ??сас хадистерде келтiрiлген т?сiндiрмелер оны? м?лде ?иын еместiгiн к?рсетедi. Мысалы, ?рбiр т?сбих («Субханналла?» с?здерi), тахмид («?лхамдулилла?» с?здерi) немесе тахлил («Л? ил??? иллалла?» с?здерi) айтыл?аны сада?а болып табылады. Сада?а – сондай-а? ма??лдан?ан iстердi орындау?а ынталандыру ж?не айыпты н?рселерден тыю (Муслим, Зекет, 54). Сада?а тек зiкiр с?здерiн айтудан т?рмайды. Адамдарды жа?сылы? пен iзгiлiккке н?с?ау, оларды барлы? жаман ж?не жа?ымсыз н?рселерден ескерту де сада?а болып табылады. К?рiп отыр?анымыздай, сада?а таратуды?, я?ни Алла Та?ала?а ш?кiршiлiк етудi? к?птеген жолдары бар. Мiне, бiз осы жолдарды? кейбiрiн ?ана атап ?ттiк. Жо?арыда?ы хадисте, сондай-а? о?ан ??сас хадистерден к?рiп отыр?анымыздай, «садака» терминi ?те ке? ма?ына?а ие ж?не Алла? Та?аланы? разылы?ына жетуге себеп болатын кез келген игi iстер мен жа?сы с?здердi ?амтиды. М?селен, бас?а бiр хадисте мына амалдар да сада?а ?атарына кiредi: отбасы?ды к?нк?рiспен ?амтамасыз ету; ?она?тарды ?абылдау; ?йелiмен ж?птасу; жемiсiн бас?а адамдар, сондай-а? жануарлар пайдалана алатын жемiс а?аштарын отыр?ызу; м?сылман бауырына с?лем беру; бас?алармен ?арым-?атынаста мейiрiмдiлiк пен iзеттiлiк (Муснад, V, 154, 167, 178; Бухари, Мазалим, 24; Тирмизи, Бирр, 36; ?бу Д?уiт, Татауву, 12). «Су отты с?ндiргендей сада?а к?н?ларды ?шiредi» (Тирмизи) Б?л сада?аны? басты арты?шылы?тарыны? бiрi. Сада?а ар?ылы к?н?ларды? кешiрiлуi хадистерде жиi айтылады. ?алымдар б?л жерде кiшiгiрiм??? к?н?лар туралы айтып отырмыз деп т?сiндiредi. ?лкен к?н?лар т?убемен ?ана кешiрiледi. ?са? к?н?лар – к?зге к?рiнбейтiн iстер. Сонды?тан к?ндi кiшiгiрiм к?н?ларсыз ая?тау ?шiн ?р т?рлi формада к?нi бойы сада?а беру жа?сы т?жiрибе.